Gaziantep Tazminat Avukatı

Tazminat davası nedir, hangi kurala dayanır?

Tazminat davası, başkasının hukuka aykırı davranışı nedeniyle uğranılan zararın giderilmesi için açılan davadır. Haksız fiil sorumluluğunun genel kuralı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 49. maddesindedir: kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Aynı maddeye göre zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de bu zararı gidermekle yükümlüdür.

Talepler iki ana başlıkta toplanır:

• Maddi tazminat: Ölüm ve bedensel zararda TBK m.53 ve m.54'te sayılan kalemler ile eşyaya verilen zararlar (örneğin araç değer kaybı).
• Manevi tazminat: Bedensel bütünlüğün veya kişilik hakkının zedelenmesi nedeniyle ödenmesine karar verilen bir miktar paradır (TBK m.56 ve m.58).

Haksız fiil sorumluluğunun şartları

Yargıtay'ın ifadesiyle haksız bir eylemin tazminat borcu doğurabilmesi için kusurlu ve hukuka aykırı bir fiil sonucunda zarar doğması, zarar ile fiil arasında da illiyet bağı bulunması gerekir (Yargıtay 4. HD, 2015/7132 E., 2016/5640 K.). Buna göre dört unsur birlikte aranır:

• hukuka aykırı bir fiil,
• kusur,
• zarar,
• fiil ile zarar arasında illiyet (nedensellik) bağı.

Aynı karara göre hukukumuzda gerçek zarar ilkesi geçerlidir: zarar gören, uğradığı gerçek zararı isteyebilir; fiil ile bir zarar kalemi arasında illiyet bağı yoksa o kalem istenemez.

İspat yükü, tazminatın belirlenmesi ve indirilmesi

• İspat (TBK m.50): Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak miktarı hakkaniyete uygun olarak belirler.
• Belirleme (TBK m.51): Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.
• İndirim (TBK m.52): Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmışsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.

Ölüm ve bedensel zararda maddi tazminat kalemleri

TBK, ölüm ve bedensel zarar hâlleri için ayrı düzenleme getirir: 53. madde ölüm hâlinde, 54. madde bedensel zarar durumunda istenebilecek tazminat kalemlerini düzenler.

Destekten yoksun kalma tazminatı

Destekten yoksun kalma tazminatı, ölüm hâlinde ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpların karşılığıdır (TBK m.53/3). Yargıtay'a göre bu tazminatı, haksız fiilin doğrudan muhatabı olmayan ancak fiil nedeniyle ortaya çıkan ölümden zarar gören kişiler ister.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 22.06.2018 tarihli, 2016/5 E., 2018/6 K. sayılı kararına göre ana ve/veya babanın, çocuğunun haksız fiil veya sözleşmeye aykırılık sonucu ölmesi nedeniyle açtığı davalarda destek ilişkisinin ispatı için SGK'dan gelir bağlanması şartı aranmaz ve çocukların ana ve/veya babaya destek oldukları karine olarak kabul edilir.

Hesaplama, sosyal güvenlik ödemeleri ve 2026 değişikliği

TBK m.55'e göre destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, TBK hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler bu zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez.

TBK m.55'e 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun'la iki fıkra eklenmiştir. Bu fıkralar çalışma gücü kaybı ile destekten yoksun kalma tazminatlarına ilişkindir:

• Faiz: Zarar görenin veya desteğin kazancının bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminata olayın meydana geldiği tarihten, kazancın bilinemediği döneme ilişkin hesaplanan tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir.
• Mahsup: İfa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir.

7589 sayılı Kanun 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, bu değişiklik de yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanun'un geçici 1. maddesine göre değişiklik, yürürlüğe girdiği 31.07.2026 tarihinden sonra meydana gelen haksız fiiller ve zarar doğuran olaylar hakkında uygulanır; daha önceki olaylarda maddenin değişiklikten önceki hükümleri uygulanmaya devam eder.

Manevi tazminat

TBK m.56'ya göre bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda hâkim, olayın özelliklerini göz önünde tutarak zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.

Kişilik hakkına yönelik saldırılarda TBK m.58 uygulanır: kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir.

Manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir?

Kanunda manevi tazminat için sabit bir tutar veya tarife yoktur; miktarı hâkim belirler. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre manevi tazminat, duyulan elem ve ızdırabın kısmen ve imkân nispetinde giderilmesini amaçlar ve hâkim, Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca hak ve nesafete göre takdir yetkisini kullanır (HGK, 2017/1081 E., 2020/28 K.). Bu belirlemede gözetilen başlıca ölçütler şunlardır:

• somut olayın özellikleri,
• zarar görenin ve zarara yol açanın ekonomik ve sosyal durumu,
• paranın alım gücü,
• maluliyet oranı,
• ölüm ya da beden gücü kaybı nedeniyle duyulan ve ileride duyulacak elem ve ızdırap.

Trafik kazasından doğan tazminat

Trafik kazalarında sorumluluk, TBK'nın genel hükümlerinin yanında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) ile düzenlenir.

İşletenin sorumluluğu (KTK m.85)

KTK m.85/1 şu hükmü içerir:

Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

Aynı maddeye göre işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.

Zorunlu trafik sigortası (KTK m.91 ve m.92)

KTK m.91/1'e göre işletenler, 85/1. maddeye göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır. Yargıtay'ın ifadesiyle bu sigorta, motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olduğunda işletenin sorumluluğunu poliçe limiti dâhilinde karşılar (Yargıtay 4. HD, 2021/21470 E., 2022/5914 K.).

KTK m.92 ise bazı talepleri zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışında tutar. Örneğin manevi tazminata ilişkin talepler sigorta kapsamı dışındadır (m.92/f). Değer kaybıyla ilgili istisnalar aşağıda ayrıca gösterilmiştir.

Dava veya tahkimden önce sigorta şirketine yazılı başvuru (KTK m.97)

KTK m.97, 14.04.2016 tarihli 6704 sayılı Kanun'la değiştirilmiştir. Bu hükme göre zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmalıdır:

1. Zarar gören, sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapar.
2. Sigorta kuruluşunun cevabı için başvuru tarihinden itibaren en geç 15 günlük süre işler.
3. Sigorta kuruluşu bu süre içinde yazılı cevap vermezse veya verilen cevabın talebi karşılamadığı konusunda uyuşmazlık çıkarsa zarar gören dava açabilir ya da 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu çerçevesinde tahkime başvurabilir.

Tahkim yolu 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesinde düzenlenir. Bu maddeye göre sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümü için Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulur; zorunlu sigortalardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda hak sahipleri, sigorta kuruluşu tahkim sistemine üye olmasa dahi tahkim usulünden yararlanabilir. Sigorta sözleşmelerinden doğan diğer uyuşmazlıklar sigorta hukuku sayfasında ele alınmaktadır.

Araç değer kaybı tazminatı

Araç değer kaybı, kazada hasar gören aracın onarıldıktan sonra ikinci el piyasasında kaza öncesine göre daha düşük değer görmesinden doğan zarardır. Yargıtay'ın bir bozma ilamında değer kaybının, aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana gelip tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre hesaplanması gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 17. HD, 2019/745 E., 2020/7620 K. kararında aktarılan bozma ilamı).

Trafik sigortasından istenen değer kaybında yürürlükteki kurallar

KTK m.90'ın yürürlükteki metnine göre zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabidir; bu tazminatlar ve manevi tazminat bakımından Kanunda düzenlenmeyen hususlarda TBK'nın haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. 2021'de 7327 sayılı Kanun'la maddeye eklenen ve değer kaybının aracın piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ve hasar tutarı dikkate alınarak hesaplanacağını öngören cümle, Anayasa Mahkemesinin 29.12.2022 tarihli, E.2021/82, K.2022/167 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; iptal, kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 14.02.2023'te yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle değer kaybının hesabında yukarıda aktarılan Yargıtay uygulaması ve dosyadaki bilirkişi incelemesi önem taşır.

KTK m.92'ye göre aşağıdaki talepler zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır:

• gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar (m.92/k),
• hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı talepleri (m.92/l).

Bu iki bent 09.06.2021 tarihli 7327 sayılı Kanun'la eklenmiştir. Bu hükümler sigorta teminatının kapsamını belirler; teminat dışında kalan talepler bakımından işletenin ve sürücünün sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.

Anayasa Mahkemesi kararları

Anayasa Mahkemesi 17.07.2020 tarihli, E.2019/40, K.2020/40 sayılı kararıyla KTK m.90'ın o tarihteki metninde genel şartlara yapılan atıfları (“...ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda...” ve “...ve genel şartlarda...” ibarelerini) ve m.92'nin (i) bendini; 29.12.2022 tarihli, E.2021/82, K.2022/167 sayılı kararıyla da m.90'a 7327 sayılı Kanun'la eklenen ve değer kaybı, destekten yoksun kalma ve sürekli sakatlık tazminatlarının hesaplama ölçütlerini sayan cümleyi ve madde uygulamasının usul ve esaslarını belirleme yetkisini Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumuna veren fıkrayı iptal etmiştir (Resmî Gazete 14.02.2023).

Bu maddeler 2016'dan bu yana birkaç kez değiştirildiğinden, uyuşmazlığa hangi metnin uygulanacağı kaza, poliçe ve dava tarihlerine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Değer kaybı trafik sigortacısından isteniyorsa KTK m.97'deki yazılı başvuru sırası izlenir; zamanaşımında KTK m.109 esas alınır.

Hekim ve hastane hatasından doğan tazminat: hangi mahkeme görevli?

Tıbbi uygulama hatası iddiasında görevli yargı yeri, hizmetin kamu hastanesinde mi yoksa özel hastanede mi verildiğine göre değişir.

Kamu hastanesinde tıbbi hata

Anayasa'nın 129. maddesinin beşinci fıkrasına göre memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak ancak idare aleyhine açılabilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, devlet hastanesindeki hekimin hatası iddiasıyla açılan bir davada, kamu görevlisinin görevini yaparken kişilere zarar vermesinin kurumun hizmet kusurunu oluşturduğunu ve bu tam yargı davalarının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesi gereğince idari yargıda görüleceğini belirtmiştir.

TBK m.55'in ikinci fıkrası, TBK hükümlerinin idarenin sorumlu olduğu sebeplerin yol açtığı ölüm ve bedensel zarara ilişkin davalarda da uygulanacağını öngörür. Tam yargı davasının usul ve süreleri ise 2577 sayılı Kanun'a göre belirlenir ve aşağıdaki TBK ve KTK zamanaşımı sürelerinden ayrı değerlendirilmelidir: idari eylemden hakları ihlal edilenler, dava açmadan önce eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurmalıdır; başvurunun reddi veya otuz gün içinde cevap verilmemesi üzerine dava süresi içinde dava açılabilir (İYUK m.13). Gaziantep'teki idare mahkemeleri, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi'nin resmî sitesinde ilk derece mahkemeleri arasında gösterilir. Ayrıntı için idare hukuku sayfasına bakılabilir.

Özel hastanede tıbbi hata

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin öteden beri süregelen uygulamasına göre hasta ile özel hastane ve hekim arasındaki ilişki vekâlet sözleşmesi niteliğindedir. Vekâlet sözleşmesi 28.05.2014'te yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamına alındığından, bu tarihten sonra açılan davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir (6502 s. Kanun m.73). Müstakil tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde uyuşmazlığa asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla bakar (3. HD, 2024/2923 E., 2025/2232 K., 17.04.2025). Gaziantep Adliyesi'nde 3 tüketici mahkemesi bulunmaktadır.

Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması, kanunda sayılan istisnalar dışında dava şartıdır (6502 s. Kanun m.73/A; 22.07.2020 tarihli 7251 sayılı Kanun'la eklenmiştir).

Hasta ile özel hastane veya hekim arasındaki ilişki Yargıtay uygulamasına göre vekâlet sözleşmesi niteliğinde olduğundan, sözleşmeye aykırılığa dayanan taleplerde aşağıdaki haksız fiil zamanaşımının yanında Türk Borçlar Kanunu'nun sözleşmeden doğan alacaklara ilişkin zamanaşımı süreleri de gündeme gelebilir (TBK m.146, m.147/5). Birden çok sorumluluk sebebi bulunduğunda hâkim, zarar gören aksini istemiş olmadıkça veya kanunda aksi öngörülmedikçe, zarar görene en iyi giderim imkânı sağlayan sebebe göre karar verir (TBK m.60). Hangi sürenin uygulanacağı somut olaya göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Tazminat davalarında zamanaşımı ve süreler

Haksız fiilden doğan tazminat için genel kural TBK m.72'de, motorlu araç kazaları için özel kural KTK m.109'da yer alır. Başlıca süreler:

İki yıllık süre, hem zararın hem de tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten başlar. Suç oluşturan fiillerde on yıl mutlak üst sınır değildir. KTK m.109'a göre zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı tazminat yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır. 31.07.2026'dan itibaren belirsiz alacak davası (HMK m.107) yürürlükten kaldırılmıştır; bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davalarında madde uygulanmaya devam eder. Alacağın bir kısmının dava edildiği kısmi davada talep, tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4). İş kazasından doğan talepler bu sayfada ele alınmamıştır; bu konu iş kazası tazminatı sayfasında anlatılmaktadır.

Gaziantep'te tazminat davalarının görüldüğü mahkemeler

Gaziantep Adliyesi'nin resmî birimler sayfasında 1 Ekim 2026 itibarıyla toplam 71 hukuk mahkemesi yer almaktadır. Tazminat uyuşmazlıklarıyla ilgili başlıca birimler şunlardır:

Gaziantep'teki ilk derece mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf incelemesi Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır; örneğin Gaziantep 2. Tüketici Mahkemesi'nin tıbbi uygulamaya ilişkin bir kararı bu mahkemenin 13. Hukuk Dairesi'nce incelenmiştir (Yargıtay 3. HD, 2024/1310 E., 2025/115 K.). Bölge Adliye Mahkemesi'nin resmî sitesindeki iş bölümüne göre:

• 3. ve 17. Hukuk Daireleri: trafik kazalarından kaynaklanan tazminat ve sigorta,
• 4. Hukuk Dairesi: haksız fiil (sebepsiz zenginleşme, kira, ortaklığın giderilmesi gibi konularla birlikte),
• 11. Hukuk Dairesi: ticaret hukuku ve sigorta hukuku,
• 13., 15., 16. ve 18. Hukuk Daireleri: sözleşme hukuku ve tüketici hukuku.

İş bölümü değişebildiğinden güncel dağılım Bölge Adliye Mahkemesi'nin resmî sitesinden kontrol edilmelidir. Birimler için Gaziantep Adliyesi sayfasına bakılabilir.

İlgili sayfalar

İlgili Diğer Hukuk Dalları