Borçlar Hukuku · Bilgilendirme
Gaziantep Borçlar Hukuku Avukatı
Avukat İmren Taşkın Şahin, Gaziantep'te alacak davaları, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme ve sözleşme dışı sorumluluk konularında danışmanlık ve dava takip hizmeti vermektedir.
Borçlar Hukuku Nedir?
Borçlar hukuku, kişiler arasındaki borç ilişkilerini düzenleyen özel hukuk dalıdır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) temel kaynaktır. Genel hükümler ve özel borç ilişkileri (sözleşmeler) olmak üzere iki ana bölümden oluşur.
Borcun Kaynakları
- Sözleşmeler: Tarafların iradeleriyle kurulan borçlar
- Haksız fiil: Hukuka aykırı eylemle başkasına zarar vermek
- Sebepsiz zenginleşme: Hukuki sebep olmadan başkasının malvarlığından zenginleşmek
Haksız Fiil (TBK m. 49 vd.)
Kusurlu ve hukuka aykırı bir eylemle başkasına zarar veren, bu zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Şartları: hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve fiil ile zarar arasında illiyet (nedensellik) bağı. Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; ancak fiil, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir suç oluşturuyorsa bu uzun süre uygulanır (TBK m. 72).
Sebepsiz Zenginleşme (TBK m. 77)
Haklı bir sebep olmaksızın bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen kişi, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür (TBK m. 77). Örneğin yanlışlıkla yapılan bir ödeme ya da geçersiz olan veya sonradan ortadan kalkan bir sebebe dayanılarak verilen şey geri istenebilir. Geri isteme hakkı, hak sahibinin bunu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK m. 82).
Alacaklı ve Borçlu Sıfatları
Alacak hakkı kişiseldir; alacaklı, borçludan ifa talep edebilir. Borçlu ifa etmezse tazminat ve gecikme (temerrüt) faizi gibi sonuçlarla karşılaşır; sözleşmede ceza koşulu (cezai şart) kararlaştırılmışsa bu da istenebilir. Müteselsil sorumluluk, borçluların bunu kabul ettiği veya kanunun öngördüğü hâllerde doğar; bu durumda alacaklı borcun tamamını dilediği borçludan isteyebilir (TBK m. 162, 163).
Zamanaşımı
Genel zamanaşımı süresi 10 yıldır (TBK m. 146). Kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi dönemsel edimler ile kanunda sayılan bazı sözleşmelerden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 147); haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmede iki ve on yıllık süreler uygulanır (TBK m. 72, 82). Zamanaşımı kural olarak alacağın muaccel olduğu, yani istenebilir hâle geldiği tarihte işlemeye başlar (TBK m. 149). Hâkim zamanaşımını kendiliğinden dikkate alamaz; borçlunun bunu savunma (def'i) olarak ileri sürmesi gerekir (TBK m. 161).
Sıkça Sorulan Sorular
Birine borç verdim, ödemiyor. Ne yapabilirim?
İcra takibi başlatmak için yazılı belge şart değildir; belge yoksa borcun sebebi gösterilerek ilamsız takip yapılabilir (İİK m. 58). Borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz ederse takip durur (İİK m. 62, 66). Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir (İİK m. 67); bundan ayrı olarak genel hükümlere göre alacak davası açma yolu da vardır. İspatta dikkat: Borç verme gibi hukuki işlemlerin değeri kanundaki parasal sınırı aşıyorsa kural olarak yazılı belgeyle (senetle) ispat gerekir; tanık ancak karşı tarafın açık muvafakati veya kanundaki istisnalar (örneğin yakın akrabalar arasındaki işlemler, delil başlangıcı) hâlinde dinlenebilir (HMK m. 200-203). Borçluya ihtarname gönderilmesi, temerrüt ve faizin başlangıcı bakımından önemlidir (TBK m. 117).
Sözleşmesiz iş yapıldı, ücretimi alabilir miyim?
Kanunda aksi öngörülmedikçe sözleşmeler hiçbir şekle bağlı değildir; sözlü anlaşma da geçerlidir (TBK m. 12). Bu durumda ücret sözleşmenin kendisine dayanılarak istenir; eser sözleşmesinde bedel önceden belirlenmemişse işin yapıldığı yer ve zamandaki değerine ve yüklenicinin giderlerine göre belirlenir (TBK m. 481). Geçerli bir sözleşme yoksa sebepsiz zenginleşme veya vekâletsiz iş görme hükümlerine başvurulabilir. Sözlü anlaşmanın ispatında senetle ispat kuralına dikkat edilmelidir (HMK m. 200). İşin değeri gerektiğinde bilirkişiyle tespit edilir.
Alacağımın zamanaşımı doldu mu, nasıl anlarım?
Süre alacağın türüne göre değişir ve kural olarak alacağın muaccel olduğu, yani istenebilir hâle geldiği tarihte işlemeye başlar (TBK m. 149). Kanunda aksine hüküm yoksa süre on yıldır (TBK m. 146); kira, faiz ve ücret gibi dönemsel edimlerde beş yıl (TBK m. 147), haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmede öğrenmeden itibaren iki, her hâlde on yıl (TBK m. 72, 82) uygulanır; haksız fiil, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir suç oluşturuyorsa bu uzun süre geçerlidir. Özel kanunlarda farklı süreler de bulunur. Zamanaşımını durduran veya kesen sebepler ayrıca değerlendirilir.
Birden çok borçludan hangisinden tahsil yapabilirim?
Müteselsil sorumlulukta dilediğiniz borçluya başvurabilirsiniz. Borçlular kendi aralarında iç ilişkide rücu yoluyla paylaşır.
İlgili Diğer Hukuk Dalları
Bu konuda randevu talep edin
Formu doldurduğunuzda talebiniz, form hizmeti (Web3Forms) aracılığıyla büronun e-posta adresine iletilir. İlettiğiniz bilgiler, Avukatlık Kanunu'nun 36. maddesindeki sır saklama yükümlülüğü gözetilerek gizli tutulur.
Dosyanız hakkında bilgi mi istiyorsunuz?
Dosyanızın detayları konusunda görüşmek üzere randevu talep edebilirsiniz.
Randevu Talep EtBu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya uygulanması için avukata danışmanız önerilir.