Gaziantep Ceza Avukatı

Yakınınız gözaltına alındı veya tutuklandıysa ilk adımlar

Aşağıdaki sıra, Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ile 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun gözaltı ve tutuklamaya ilişkin hükümlerini özetler. Her adımın ayrıntısı sayfanın ilgili bölümündedir.

1. Durumun yakınlara bildirilmesi. Şüpheli yakalandığında, gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında, Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına ya da belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir (CMK m.95/1). Tutuklama ve tutuklamanın uzatılmasına ilişkin her karar da hâkimin kararıyla tutuklunun bir yakınına veya belirlediği kişiye gecikmeksizin bildirilir; soruşturmanın amacını tehlikeye düşürmemek kaydıyla tutuklunun bunu bizzat bildirmesine de izin verilir (CMK m.107/1-2).
2. Gözaltı süresi ve gözaltına karşı başvuru. Gözaltı süresi, en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilme için gereken zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren 24 saati geçemez; toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı bu sürenin her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir. Kanunda sayılan bazı suçlarda, suçüstü hâlleriyle sınırlı olarak kolluk amirleri de gözaltı kararı verebilir ve bu hâlde farklı süreler uygulanır (CMK m.91/1, 91/3, 91/4; ayrıntı: Gözaltı süresi ne kadardır?). Yakalama, gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin Cumhuriyet savcısının yazılı emrine karşı yakalanan kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derece kan hısımı sulh ceza hâkimine başvurabilir; hâkim başvuruyu 24 saat dolmadan sonuçlandırır (CMK m.91/5).
3. Müdafi (avukat) seçimi veya görevlendirilmesi. Şüpheli soruşturmanın her aşamasında müdafi yardımından yararlanabilir; müdafi seçecek durumda değilse ve isterse soruşturmanın yapıldığı yer barosu bir müdafi görevlendirir (CMK m.147/1-c, 149/1, 150/1, 156/2). Müdafii bulunmayan şüpheli çocuksa, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsizse ya da alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suç söz konusuysa müdafi istem aranmaksızın görevlendirilir (CMK m.150/2-3); Gaziantep Barosunun CMK Birimi (Ceza Binası) dahil iletişim noktaları adliye rehberinde yer alır.
4. İfade: susma hakkı ve müdafiin varlığı. Şüpheli kimliğine ilişkin soruları doğru cevaplamakla yükümlüdür; yüklenen suç hakkında ise açıklama yapmama hakkı vardır ve bu hak ifade alınırken kendisine söylenir (CMK m.147/1-a, 147/1-e). Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4; ayrıntı: Şüphelinin hakları ve müdafi yardımı). Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısmının Dördüncü–Yedinci Bölümlerindeki suçlar, Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarında ise gözaltındaki şüphelinin müdafi ile görüşme hakkı, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla 24 saat süreyle kısıtlanabilir; bu süre içinde ifade alınamaz (CMK m.154/2).
5. Tutuklama istemi ve itiraz. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ile bir tutuklama nedeninin birlikte bulunması gerekir ve tutuklama, işin önemi ile beklenen ceza veya güvenlik tedbiri bakımından ölçülü olmalıdır. Sadece adli para cezası gerektiren suçlarda tutuklama kararı verilemez; vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç, hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda da tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/1, 100/4). Tutuklama istendiğinde şüpheli, seçeceği veya baronun görevlendireceği müdafiin yardımından yararlanır (CMK m.101/3). Tutuklama kararına, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak itiraz edilebilir; tutuklu, bu başvuruyu bulunduğu ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürüne beyanda bulunarak veya dilekçe vererek de yapabilir (CMK m.101/5, 263/1, 268/1; itirazı inceleyen merci: Tutuklama nedenleri, süresi ve itiraz).
6. Dosyanın incelenmesi ve izlenmesi. Müdafi soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin örneğini harçsız alabilir; bu yetki yalnız kanunda sayılan suçlarda ve soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse savcının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir; yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak, bilirkişi raporları ve bu kişilerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar ise bu kısıtlamanın dışındadır. İddianamenin mahkemece kabul edildiği tarihten itibaren müdafi dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmış delilleri inceleyebilir (CMK m.153/1-4). Dosyanın resmî kanallardan nasıl sorgulanacağı dava dosyası sorgulama rehberinde, sulh ceza hâkimliklerinin dahili numaraları adliye rehberinde yer alır.
7. Tutuklunun ziyareti ve müdafi ile görüşmesi. Tutuklular, kurumun genel düzenine uymak koşuluyla ziyaretçi kabul edebilir; soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın veya davanın selameti bakımından ziyareti yasaklayabilir ya da kısıtlayabilir (5275 sayılı Kanun m.114/2). Tutuklunun müdafii ile haberleşmesine ve kurum düzeni çerçevesindeki görüşmelerine engel olunamaz; özel kanunlardaki hükümler saklıdır (5275 sayılı Kanun m.114/5-6).

Bu şema genel sırayı gösterir; adımların sırası her dosyanın özelliklerine göre değişebilir.

Bu bölümün dayanakları: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.91, 95, 100, 101, 107, 147, 148, 149, 150, 153, 154, 156, 263, 268; 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.114. Kanun metinleri mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden okunmuştur. Son gözden geçirme: 19 Ekim 2026.

Ceza yargılaması hangi evrelerden oluşur?

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) yargılamayı iki evreye ayırır. Soruşturma, yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evredir. Kovuşturma ise iddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar geçen evredir (CMK m.2). İddianamenin kabulüyle kamu davası açılmış olur (CMK m.175).

İfade ve sorgu arasındaki fark

İfade alma, şüphelinin kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından; sorgu ise şüpheli veya sanığın hâkim veya mahkeme tarafından dinlenmesidir (CMK m.2).

Soruşturmanın sonunda verilebilecek kararlar

• Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK): Suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173).
• Kamu davasının açılmasının ertelenmesi: Uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar hariç, üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda kamu davasının açılması beş yıl ertelenebilir; şüpheli ve suçtan zarar gören bu karara itiraz edebilir (CMK m.171).

Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığının birim listesinde Uzlaştırma Bürosu, Seri Muhakeme Soruşturma Bürosu ve Dava Açılmasının Ertelenmesi Bürosu ayrı birimler olarak yer alır.

Gözaltı süresi ne kadardır?

Gözaltı, tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve suç şüphesini gösteren somut delillerin varlığına bağlıdır (CMK m.91/2).

• Kural: Gözaltı süresi yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. En yakın hâkim veya mahkemeye gönderilme için gereken zorunlu süre buna dahil değildir ve 12 saatten fazla olamaz.
• Toplu suçlar (üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suçlar): Delil toplamadaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle savcı, her defasında bir günü geçmemek üzere süreyi üç gün uzatmak için yazılı emir verebilir; emir gözaltındaki kişiye tebliğ edilir (CMK m.91/3).
• Suçüstü hâlleri: Kanunda sayılan bazı suçlarda kolluk amirleri de gözaltı kararı verebilir; kişi en geç 48 saat, toplu suçlarda dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır (CMK m.91/4).

Gözaltına karşı başvuru

Yakalama, gözaltına alma ve sürenin uzatılmasına ilişkin savcılık emrine karşı yakalanan kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısımı serbest bırakılmak için sulh ceza hâkimine başvurabilir. Hâkim incelemeyi evrak üzerinde yapar ve başvuruyu 24 saat dolmadan sonuçlandırır (CMK m.91/5). Yakalanan kişinin bir yakınına veya belirlediği bir kişiye savcının emriyle gecikmeksizin haber verilir (CMK m.95).

Şüphelinin hakları ve müdafi yardımı

İfade alma ve sorguda uyulacak kurallar CMK m.147'de sayılır. Şüpheli veya sanığa:

• Kendisine yüklenen suç anlatılır.
• Müdafi seçme hakkı olduğu ve müdafiin ifade veya sorguda hazır bulunabileceği bildirilir; müdafi seçecek durumda değilse ve isterse baro tarafından müdafi görevlendirilir.
• Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamanın kanuni hakkı olduğu söylenir.
• Şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır.
• Yakınlarından istediği birine yakalandığı bildirilir.

Susma hakkı suçlamaya ilişkindir; şüpheli veya sanık kimliğine ilişkin soruları doğru cevaplamakla yükümlüdür (CMK m.147/1-a).

Müdafisiz alınan ifadenin değeri

Kötü davranma, işkence, yorma, aldatma veya tehdit gibi yasak usullerle alınan ifadeler, rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez. Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148).

Soruşturma evresinde ifade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir; avukatın şüpheliyle görüşme ve ifade süresince yanında olma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz (CMK m.149).

Zorunlu müdafilik (CMK m.150)

Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığa aşağıdaki hâllerde istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir:

• Şüpheli veya sanığın çocuk olması,
• Kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması,
• Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suçtan soruşturma veya kovuşturma yapılması.

Tutuklama istendiğinde de şüpheli veya sanık, seçeceği ya da baronun görevlendireceği bir müdafiin yardımından yararlanır (CMK m.101/3). Müdafi soruşturma evresinde dosyayı inceleyebilir; bu yetki yalnızca kanunda sayılan suçlarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir (CMK m.153).

Tutuklama nedenleri, süresi ve itiraz

Tutuklama için iki koşul birlikte aranır: kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni. İşin önemi, beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü değilse tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/1).

Tutuklama nedenleri

• Kaçma, saklanma veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular,
• Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme ya da tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı girişimi konusunda kuvvetli şüphe,
• Kanunda sayılan bazı suçlarda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe hâlinde tutuklama nedeni var sayılabilir (CMK m.100/2-3).

Kararı kim verir, nasıl itiraz edilir?

Soruşturma evresinde savcının istemi üzerine sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde mahkeme karar verir. Kararda kuvvetli şüphe, tutuklama nedeni, ölçülülük ve adli kontrolün neden yetersiz kalacağı somut olgularla gösterilmelidir (CMK m.101).

Tutuklama kararına itiraz edilebilir (CMK m.101/5). Kanunda ayrıca hüküm yoksa itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır (CMK m.268/1).

• Soruşturma evresi: Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrole ilişkin kararlarına itirazı, yargı çevresinde bulunduğu asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler. Sulh ceza hâkimliği işlerini asliye ceza hâkimi görüyorsa inceleme yetkisi ağır ceza mahkemesi başkanındadır (CMK m.268/3-b).
• Kovuşturma evresi: Asliye ceza mahkemesinin kararına itirazı yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi inceler. Ağır ceza mahkemesinin kararına itirazı, o yerde birden çok daire varsa numara olarak kendisini izleyen daire, tek daire varsa en yakın ağır ceza mahkemesi inceler (CMK m.268/3-c).

İtiraz kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz ve itiraz üzerine verilen karar kesindir (CMK m.269, m.271/4); ancak tutuklama kararı ilk kez itiraz merciince verilmişse bu karara da itiraz edilebilir (CMK m.271/4). Şüpheli veya sanık her aşamada salıverilmesini de isteyebilir (CMK m.104); soruşturmada tutukluluk en geç otuzar günlük aralıklarla incelenir (CMK m.108).

Azami tutukluluk süreleri (CMK m.102)

Toplu suç, aralarında iştirak iradesi bulunmasa da üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suçtur (CMK m.2/k).

Adli kontrol nedir?

Adli kontrol, tutuklama nedenleri bulunduğunda şüphelinin tutuklanması yerine bir veya birden fazla yükümlülüğe tabi tutulmasıdır; kanunun tutuklama yasağı öngördüğü hâllerde de uygulanabilir (CMK m.109). Başlıca yükümlülükler: yurt dışına çıkamamak, hâkimin belirlediği yerlere düzenli olarak başvurmak, konutunu terk etmemek, belirlenen yerlere gitmemek ve güvence yatırmak.

Uzlaştırma, seri muhakeme ve basit yargılama

Uzlaştırma (CMK m.253–254)

Uzlaştırma, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görenin bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmaya çalıştığı yoldur. Kapsama şikâyete bağlı suçlar ile kanunda sayılan bazı suçlar girer; örneğin kasten yaralama (TCK m.86'nın üçüncü fıkrası hariç), taksirle yaralama, tehdit (TCK m.106/1), konut dokunulmazlığının ihlali, hırsızlık (TCK m.141; nitelikli hırsızlık hariç) ve dolandırıcılık (TCK m.157; nitelikli dolandırıcılık hariç).

Kapsam dışı: Şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takipte ve hakaret (TCK m.125) suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez. Uzlaştırmaya tabi bir suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse de uzlaştırma uygulanmaz; ancak birlikte işlenen suç önödeme kapsamındaysa uzlaştırmaya tabi suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır (CMK m.253/3).

• Edim tek seferde yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı, kovuşturmada düşme kararı verilir; taksitli edimlerde erteleme veya durma kararı verilir (CMK m.253/19, m.254/2).
• Uzlaşma sağlanırsa, sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; görüşmelerdeki açıklamalar delil olarak kullanılamaz.

Seri muhakeme usulü (CMK m.250)

Seri muhakeme, kanunda tek tek sayılan suçlarda uygulanan kısaltılmış bir yoldur; hakkı olmayan yere tecavüz (TCK m.154/2-3) ve mühür bozma bu suçlar arasındadır. Savcı usulü şüpheliye teklif eder; usul ancak şüphelinin müdafii huzurunda kabul etmesiyle uygulanır. Savcı temel cezadan yarı oranında indirim yaparak yaptırımı belirler ve mahkemeden talep eder.

Basit yargılama usulü (CMK m.251)

Asliye ceza mahkemesi, adli para cezası ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda iddianamenin kabulünden sonra bu usule karar verebilir. İddianame taraflara tebliğ edilir ve iki hafta içinde yazılı beyan istenir. Mahkeme duruşma yapmadan hüküm kurabilir; mahkûmiyette sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir. Sanık yazılı olarak karşı çıkmadıkça HAGB kararı da verilebilir. Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve izne veya talebe bağlı suçlarda usul uygulanmaz.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB)

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise ve kanundaki şartlar varsa mahkeme, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir; bu durumda kurulan hüküm, müsadereye ilişkin hükümler hariç, sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz ve sanık beş yıl denetim süresine tabi tutulur (CMK m.231/5, 8). Anayasa Mahkemesinin 10/7/2025 tarihli, E.2024/98, K.2025/149 sayılı iptal kararı yürürlüğe girmeden önce CMK m.231'in (5) ila (14) numaralı fıkraları 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiş; yeni fıkralar Kanunun yayımlandığı 31/7/2026'da yürürlüğe girmiştir. Şartlar, denetim süresi, kanun yolu, adli sicil kaydı ve 2026 değişikliği HAGB rehberinde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

İstinaf ve temyiz: süreler ve başvuru yolu

İlk derece mahkemesi hükümlerine karşı bölge adliye mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir; on beş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümler re'sen incelenir (CMK m.272/1).

• Süre: İstinaf ve temyiz istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m.273/1, m.291/1).
• İstinaf edilemeyen hükümler: Sonuç olarak belirlenen on beş bin Türk lirası dâhil adli para cezasına mahkûmiyet (hapisten çevrilenler hariç), üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para cezası gerektiren suçlardan beraat ve kanunda kesin olduğu yazılı hükümler (CMK m.272/3).
• Temyiz: Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışındaki hükümleri Yargıtay'da temyiz edilebilir; ancak örneğin beş yıl veya daha az hapis cezasına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar temyiz edilemez (CMK m.286).

Ceza yargılamasında önemli süreler

Dava zamanaşımı süreleri (TCK m.66–67)

Dava zamanaşımı dolduğunda kamu davası düşer. Süre, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir; seçimlik cezalarda hapis cezası esas alınır.

Suçu işlediği sırada 12–15 yaş arasındakiler için sürelerin yarısı, 15–18 yaş arasındakiler için üçte ikisi uygulanır. HAGB denetim süresinde ve uzlaştırma sürecinde de dava zamanaşımı işlemez (CMK m.231/8, m.253/21).

Zamanaşımının kesilmesi

Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması ya da sorguya çekilmesi, tutuklama kararı verilmesi, iddianame düzenlenmesi veya sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa mahkûmiyet kararı verilmesi dava zamanaşımını keser; süre son kesme nedeninden itibaren yeniden işlemeye başlar. Kesilme hâlinde zamanaşımı süresi, kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısı kadar uzar; örneğin 8 yıllık süre en çok 12 yıla çıkar (TCK m.67/2-4).

Adli sicil ve arşiv kaydı ne zaman silinir?

Kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adli sicile kaydedilir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.4). Adli sicildeki bilgi; cezanın infazının tamamlanması, mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımının dolması ya da genel af hâlinde silinerek arşiv kaydına alınır (m.9/1). Kanuna göre adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler, adli sicil kaydına alınmadan doğrudan arşive kaydedilir (m.9/3).

Gerçek kişiler kendi adli sicil ve arşiv kayıtlarını güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla sorgulayabilir (m.13/2).

Mağdur, şikâyetçi ve katılanın hakları

• Soruşturmada: delillerin toplanmasını isteme, soruşturmanın gizliliğini bozmamak koşuluyla belge örneği isteme, vekili aracılığıyla dosyayı inceletme, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz (CMK m.234).
• Kovuşturmada: duruşmadan haberdar edilme, kamu davasına katılma, belge örneği ve tanık daveti isteme; davaya katılmışsa kanun yollarına başvurma (CMK m.234).

Vekili olmayan mağdur; cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Mağdur 18 yaşını doldurmamış, sağır veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malulse vekil istem aranmaksızın görevlendirilir (CMK m.234, m.239). Katılma, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar istenebilir (CMK m.237/1). Kanun yolu aşamasında katılma istenemez; ancak ilk derece mahkemesinde reddedilen veya karara bağlanmayan katılma isteği, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenip karara bağlanır (CMK m.237/2). Katılma isteği reddedilen veya karara bağlanmayan ya da katılan sıfatını alabilecek şekilde suçtan zarar gören kişi de hükme karşı kanun yoluna başvurabilir (CMK m.260/1).

Adalet Bakanlığının Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri (ADM), suç mağdurlarına bilgilendirme, yönlendirme ve psiko-sosyal destek sunar. Gaziantep Adliyesinin sitesinde bu hizmetlere ve adli görüşme odalarına (AGO) ilişkin bilgi yer alır.

Ağır ceza mahkemesinde yargılama nasıl işler?

Ağır ceza mahkemesi hangi davalara bakar?

Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere ağır ceza mahkemesi; ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakar (5235 sayılı Kanun m.12). Kanun ayrıca şu suçlardan açılan davaları da ağır ceza mahkemesinin görevine bırakır: yağma (TCK m.148), irtikâp (m.250/1-2), resmî belgede sahtecilik (m.204/2), hileli iflas (m.161), TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısmın Dördüncü–Yedinci Bölümlerindeki suçlar (devletin güvenliğine, anayasal düzene, millî savunmaya ve devlet sırlarına karşı suçlar ile casusluk; 318, 319, 324, 325 ve 332. maddeler hariç) ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar (5235 sayılı Kanun m.12).

Görev belirlenirken ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmez, kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırı esas alınır (5235 sayılı Kanun m.14). Sulh ceza hâkimliği ile ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemesi bakar (m.11); çocuklara özgü kovuşturma hükümleri saklıdır (m.12).

Mahkeme kaç hâkimle toplanır?

Ağır ceza mahkemesinde bir başkan ile yeteri kadar üye bulunur ve mahkeme bir başkan ve iki üye ile toplanır; asliye ceza mahkemeleri ise tek hâkimlidir (5235 sayılı Kanun m.9). Karar ve hükümler oybirliği veya oyçokluğuyla verilir; karşı oya ve gerekçesine tutanakta yer verilir (CMK m.224).

Ağır ceza davasında müdafi zorunlu mu?

Zorunlu müdafilik mahkemenin türüne değil, suçun cezasının alt sınırına ve şüpheli veya sanığın durumuna bağlıdır. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda ve şüpheli veya sanığın çocuk, kendini savunamayacak derecede malul ya da sağır ve dilsiz olduğu hâllerde, müdafii bulunmayan kişiye istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m.150/2-3).

Ağır ceza mahkemesinin görevi ise cezanın üst sınırına göre belirlendiği için (5235 sayılı Kanun m.14) bu mahkemede görülen her dava zorunlu müdafilik kapsamına girmez. Örneğin kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliği ağır ceza mahkemesinin görevindedir (5235 sayılı Kanun m.12), ancak cezası üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir (TCK m.204/2). Zorunlu müdafiliğin bulunduğu hâllerde duruşmada müdafiin hazır bulunması şarttır; müdafi mazeretsiz olarak gelmez veya duruşmayı terk ederse duruşmaya devam edilebilir (CMK m.188/1).

Duruşma hangi aşamalardan geçer?

1. İddianamenin kabulü ve çağrı. İddianamenin kabulüyle kamu davası açılır ve kovuşturma evresi başlar; mahkeme duruşma gününü belirler ve duruşmada hazır bulunması gerekenleri çağırır (CMK m.175). İddianame çağrı kâğıdıyla birlikte sanığa tebliğ edilir; çağrı kâğıdının tebliğiyle duruşma günü arasında en az bir hafta süre bulunması gerekir (CMK m.176/1, 176/4).
2. Duruşmanın başlaması ve sorgu. Sanığın ve müdafiinin hazır olup olmadığı, çağrılan tanık ve bilirkişilerin gelip gelmediği saptanarak duruşmaya başlanır ve iddianamenin kabulü kararı okunur (CMK m.191/1). Ardından sanığın kimliği saptanır, suçlamanın dayanağı olan eylemler ve deliller ile suçlamanın hukuki nitelendirmesi anlatılır, açıklama yapmama hakkı ile diğer hakları bildirilir ve sanık açıklama yapmaya hazırsa sorgusu yapılır (CMK m.191/3).
3. Delillerin ortaya konulması. Sanığın sorgusundan sonra deliller ortaya konulur; delil kanuna aykırı olarak elde edilmişse, delille ispat edilmek istenen olayın karara etkisi yoksa veya istem yalnız davayı uzatmak amacıyla yapılmışsa delilin ortaya konulması istemi reddedilir (CMK m.206/1-2). Suç ortağının, tanığın veya bilirkişinin dinlenmesinden ve bir belgenin okunmasından sonra katılana veya vekiline, Cumhuriyet savcısına, sanığa ve müdafiine diyecekleri sorulur (CMK m.215).
4. Delillerin tartışılması ve son söz. Tartışmada söz sırasıyla katılana veya vekiline, Cumhuriyet savcısına, sanığa ve müdafiine veya kanuni temsilcisine verilir; hükümden önce son söz hazır bulunan sanığındır (CMK m.216/1, 216/3).
5. Hüküm. Hâkim kararını yalnız duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir (CMK m.217/1). Duruşmanın sona erdiği açıklandıktan sonra beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi veya düşmesi kararlarından biri verilir; hüküm fıkrasında kanun yoluna başvurma olanağı, süresi ve mercii açıkça gösterilir (CMK m.223/1, 232/6).
6. Kanun yolu. İstinaf ve temyiz süreleri, on beş yıl ve daha fazla hapis cezalarının bölge adliye mahkemesince re'sen incelenmesi ve başvuru yolu İstinaf ve temyiz bölümündedir (CMK m.272/1, 273/1, 291/1).

Bu şema genel sırayı gösterir; aşamaların sırası ve süresi her dosyanın özelliklerine göre değişebilir.

Ağır ceza davası ne kadar sürer?

CMK, ağır ceza davasının kaç ayda sonuçlanacağına ilişkin bir süre öngörmez. Duruşmaya ara verilmeksizin devam edilerek hüküm verilmesi esastır; zorunlu hâllerde, davanın makul sürede sonuçlandırılmasını olanaklı kılacak şekilde duruşmaya ara verilebilir (CMK m.190/1). Tutuklu sanıklar için azami tutukluluk süreleri tutuklama bölümündeki tabloda yer alır (CMK m.102); Gaziantep'teki ağır ceza mahkemelerinin sayısı Gaziantep'te ceza mahkemeleri ve istinaf daireleri bölümündedir.

Bu bölümün dayanakları: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.102, 150, 175, 176, 188, 190, 191, 206, 215, 216, 217, 223, 224, 232, 272, 273, 291; 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.9, 11, 12, 14, geçici m.7; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.204. Kanun metinleri mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden okunmuştur. Son gözden geçirme: 19 Ekim 2026.

Uyuşturucu suçlarında görevli mahkeme, tedavi ve denetimli serbestlik

Türk Ceza Kanunu, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaretini (TCK m.188) ve kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almayı, kabul etmeyi, bulundurmayı ya da kullanmayı (TCK m.191) ayrı suçlar olarak düzenler. Görevli mahkeme, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir (5235 sayılı Kanun m.14).

TCK m.188/3'te hapis cezasının üst sınırı ayrıca gösterilmediğinden süreli hapis cezasının yirmi yıllık genel üst sınırı geçerlidir (TCK m.49/1); bu sınır on yılı aştığı için dava ağır ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.12). TCK m.191'deki cezanın üst sınırı beş yıl olduğundan bu suçtan açılan dava asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.11). Bu görev kuralları bakımından çocuklara özgü kovuşturma hükümleri saklıdır (5235 sayılı Kanun m.12).

Madde eroin, kokain, morfin veya bazmorfin ya da sentetik kannabinoid, sentetik katinon, sentetik opioid veya amfetamin ve bunların türevleriyse ya da satış ve benzeri fiiller okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi toplu bulunulan bina ve tesislerin sınırlarına iki yüz metreden yakın umumi veya umuma açık yerlerde işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK m.188/4). Suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse ceza yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenirse bir kat artırılır (TCK m.188/5). Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe hâlinde tutuklama nedeninin var sayılabileceği suçlar arasındadır (CMK m.100/3) ve müdafiin dosya inceleme yetkisinin hâkim kararıyla kısıtlanabileceği suçlardandır (CMK m.153/2). Bu suç örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse gözaltındaki şüphelinin müdafi ile görüşme hakkı, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla 24 saat süreyle kısıtlanabilir; bu süre içinde ifade alınamaz (CMK m.154/2).

Kullanmak için bulundurmada erteleme, denetimli serbestlik ve tedavi

• Erteleme: TCK m.191'deki suçtan başlatılan soruşturmada, CMK m.171'deki şartlar aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir; Cumhuriyet savcısı şüpheliyi yükümlülüklere ve yasaklara aykırılığın sonuçları konusunda uyarır ve erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir (TCK m.191/2).
• Denetimli serbestlik ve tedavi: Erteleme süresince şüpheli hakkında en az bir yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulanır; bu süre denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya re'sen Cumhuriyet savcısının kararıyla altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir ve gerek görülürse kişi tedaviye tabi tutulabilir. Cumhuriyet savcısı, madde kullanılıp kullanılmadığının tespiti için yılda en az iki defa şüphelinin ilgili kuruma sevkine karar verir (TCK m.191/3).
• İhlal: Erteleme süresinde yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uymamakta ısrar eden, yeniden kullanmak için madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da kullanan kişi hakkında kamu davası açılır (TCK m.191/4). Bu şekilde dava açıldıktan sonra aynı suçun tekrar işlendiği iddiasıyla başlatılan soruşturmada yeniden erteleme kararı verilemez (TCK m.191/6).
• Sonuç: Şüpheli erteleme süresinde yükümlülüklere aykırı davranmaz ve yasakları ihlal etmezse hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (TCK m.191/7).
• Ticaret suçlamasında: TCK m.188 veya m.190 (kullanılmasını kolaylaştırma) suçundan yürütülen kovuşturmada fiilin münhasıran m.191 kapsamına girdiği anlaşılırsa, sanık hakkında bu madde çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir (TCK m.191/8).
• Tedavi başvurusu: Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmî makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurarak tedavi ettirilmesini isterse cezaya hükmolunmaz; bu durumda kamu görevlileri ile sağlık mesleği mensuplarının TCK m.279 ve m.280 uyarınca suçu bildirme yükümlülüğü doğmaz (TCK m.192/4).

TCK m.191'deki denetimli serbestlik, kamu davasının açılmasının ertelenmesi süresince uygulanan bir tedbirdir. Hapis cezasının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazı ise 5275 sayılı Kanunda ayrıca düzenlenir (m.105/A); ayrıntılar denetimli serbestlik sayfasındadır. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesinde uyuşturucu suçlarına bakan ceza daireleri Gaziantep'te ceza mahkemeleri ve istinaf daireleri bölümünde yer alır.

Bu bölümün dayanakları: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.49, 188, 190, 191, 192; 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.11, 12, 14; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.100, 153, 154, 171; 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.105/A. Kanun metinleri mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden okunmuştur. Son gözden geçirme: 19 Ekim 2026.

Gaziantep'te ceza mahkemeleri ve istinaf daireleri

Gaziantep Adliyesinin birim listesinde ceza mahkemeleri toplam 92 olarak gösterilir:

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesinin iş bölümü listesinde 24 ceza dairesi yer alır. Örneğin kasten öldürme ve kasten yaralama 1., 2. ve 20.; uyuşturucu suçları 4., 5., 10., 21. ve 24.; hırsızlık ve yağma 6., 7., 8., 18. ve 19. Ceza Dairesinin iş bölümündedir. Güncel liste mahkemenin sitesinden kontrol edilmelidir.

Sulh ceza hâkimliklerinin ve ağır ceza mahkemelerinin dahili numaraları için Gaziantep Adliyesi rehberindeki sulh ceza hâkimlikleri dahili numaraları ve ağır ceza mahkemeleri dahili numaraları bölümlerine bakılabilir.

İlgili Diğer Hukuk Dalları