Gaziantep İcra İflas Avukatı

İcra ve iflas hukuku neyi düzenler?

İcra ve iflas hukuku, ödenmeyen bir alacağın devlet gücüyle tahsilini ve borçlarını ödeyemeyen kişilerin durumunun toplu olarak çözülmesini düzenler. Temel kaynak 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu'dur (İİK). Takipler icra dairelerinde yürütülür; bu dairelerin işlemlerine karşı şikâyet ve itirazları icra mahkemesi inceler (İİK m.4).

Şikâyet, icra dairesinin kanuna veya olaya aykırı bir işlemine karşı icra mahkemesine yapılan başvurudur. Süresi, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gündür; bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde her zaman şikâyet edilebilir (İİK m.16).

İcra takibi türleri

İlamsız takip

Mahkeme kararı olmadan başlatılan takiptir. İcra müdürü ödeme emri düzenler; ödeme emri, borcun ve masrafların 7 gün içinde icra dairesinin banka hesabına ödenmesi, itiraz varsa aynı sürede bildirilmesi ve itiraz edilmezse bu sürede mal beyanında bulunulması ihtarlarını içerir (İİK m.60).

İlamlı takip

Mahkeme kararına (ilama) dayanan takiptir. Para borcuna ilişkin ilamda borçluya icra emri tebliğ edilir ve borcun 7 gün içinde ödenmesi ihtar edilir (İİK m.32). Borçlu, icra emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığını, ertelendiğini (imhal) veya ödendiğini (itfa) ileri sürebilir (İİK m.33).

Kambiyo senetlerine (çek, bono, poliçe) dayalı takip

Ödeme süresi 10 gündür. Senedin kambiyo senedi niteliğinde olmadığına ilişkin şikâyet, imza itirazı ve borca itiraz (borçlu olmama, ödeme, mehil, zamanaşımı, yetki) 5 gün içinde icra mahkemesine yapılır (İİK m.168). Borca itiraz, satış dışındaki takip işlemlerini durdurmaz (İİK m.169).

İflas yoluyla takip

Tacir sayılan veya tacirlere ilişkin hükümlere tabi kişiler hakkında yapılabilir. Alacaklı bu kişiler hakkında haciz yolunu da seçebilir (İİK m.43).

Ödeme emrine itiraz: süre, yol ve etkisi

İlamsız takipte borçlu, itirazını ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine bildirir. İtiraz başka bir icra dairesine de yapılabilir; o daire itirazı yetkili daireye gönderir. Borçlu, itirazla birlikte yurt içinde bir adres bildirmek zorundadır (İİK m.62).

Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; kısmi itirazda takip, kabul edilen miktar için sürer (İİK m.66). Senet altındaki imza borçluya ait değilse bu ayrıca ve açıkça bildirilmelidir; aksi hâlde senet, takipte borçludan çıkmış sayılır (İİK m.60).

1. Ödeme emrinin tebliğ tarihi not edilir; 7 günlük süre bu tarihten başlar.
2. Dosya e-Devlet veya UYAP Vatandaş Portal üzerinden görüntülenir (dosya sorgulama).
3. İtirazın konusu belirlenir: borcun tamamı veya bir kısmı, imza ya da alacaklının takip hakkı.
4. İtiraz süresinde icra dairesine bildirilir; kambiyo takibinde ise 5 gün içinde icra mahkemesine yapılır.

İtirazın iptali ve itirazın kaldırılması

İtirazla duran takibi devam ettirmek için alacaklının iki yolu vardır. İtirazın iptali davası, alacağın varlığının genel hükümlere göre mahkemede ispat edildiği davadır. İtirazın kaldırılması, kanunda sayılan belgelere dayanan alacaklar için icra mahkemesinde izlenen yoldur.

Uygulamada icra inkâr tazminatı denilen bu tazminatın hesabında takip talebindeki veya davadaki talep esas alınır (İİK m.67).

Menfi tespit ve istirdat davası

Menfi tespit davası, borçlu olunmadığının tespiti için icra takibinden önce veya takip sırasında açılan davadır (İİK m.72).

• Takipten önce açılan davada, alacağın %15'inden az olmamak üzere teminat karşılığında takibin durdurulmasına tedbir kararı verilebilir.
• Takipten sonra açılan davada takip durdurulamaz; aynı oranda teminatla icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi istenebilir.
• Tedbir kararı alınmış ve dava alacaklı lehine sonuçlanmışsa, alacaklının alacağını geç almasından doğan zarar %20'den az olmamak üzere belirlenir ve gösterilen teminattan karşılanır.
• Dava borçlu lehine sonuçlanır ve takip haksız ve kötü niyetli bulunursa, borçlunun zararı alacağın %20'sinden az olmamak üzere alacaklıdan tahsil edilir.

İstirdat davası, borçlu olmadığı parayı icra takibi nedeniyle ödemek zorunda kalan kişinin, ödeme tarihinden itibaren 1 yıl içinde paranın geri verilmesini istemesidir. Bu davalar takibin yapıldığı yerde veya davalının yerleşim yerinde açılabilir (İİK m.72).

Haciz: neler haczedilir, neler haczedilemez?

Borç ödenmez veya itiraz edilmezse cebrî icraya devam edilir (İİK m.60) ve borçlunun mal, hak ve alacakları haczedilebilir. Haczin caiz olup olmadığını icra memuru değerlendirir (İİK m.82).

Konutta haciz (İİK m.79/a)

Haciz yapılması istenen yer konutsa icra müdürü haciz kararını derhal icra mahkemesinin onayına sunar. Mahkeme dosya üzerinden en geç 3 gün içinde inceleme yapar; yerin konut olduğu anlaşılırsa kararı onaylar ve haciz, onay kararı icra dairesine bildirildikten sonra yapılır. Bu usul 28/03/2023 tarihli 7445 sayılı Kanunla eklenmiştir; ihtiyati hacizde uygulanmaz (İİK m.79/a).

Haczedilemeyen mallar (İİK m.82)

• Devlet malları ve özel kanunlarla haczi yasaklanan mallar
• Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleği için gerekli eşya
• Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyası gibi kıymetli şeyler dışında; borçlu ve aynı çatı altında yaşayan ailenin kişisel eşyası ile ortak kullanılan tüm ev eşyası
• Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacağı
• Vücut veya sağlık zararları için ödenen tazminatlar
• Borçlunun haline münasip evi ve öğrenci bursları

Bu istisnalar mutlak değildir. Meslek eşyası ve haline münasip ev gibi malların değeri fazlaysa mal haczedilip satılır; bedelin, ihtiyacını karşılayabilmesi için borçlunun durumuna uygun bir kısmı ona bırakılır (İİK m.82). Meslek eşyası ve haline münasip ev gibi bazı istisnalar, borç o malın bedelinden doğmuşsa da uygulanmaz. Bu mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçersizdir (İİK m.82, m.83/a).

Maaş haczi oranı (İİK m.83)

Maaşlar ve her türlü ücretler, borçlu ve ailesinin geçimi için icra memurunca gerekli görülen miktar düşüldükten sonra haczedilebilir. Haczedilecek miktar bu gelirlerin dörtte birinden az olamaz. Birden fazla haciz varsa sıraya konur; öndeki haczin kesintisi bitmeden sonraki için kesinti yapılmaz (İİK m.83).

SGK aylıkları için özel kural: 5510 sayılı Kanun uyarınca sigortalılara ve hak sahiplerine bağlanan gelir, aylık ve ödenekler (SGK'nın ödediği emekli aylıkları dâhil) yalnızca nafaka borçları ve Kurumun 88. madde kapsamındaki alacakları için haczedilebilir. Başka alacaklar için yapılan haciz talebini, borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü reddeder (5510 sayılı Kanun m.93).

Haczedilen mal başkasına aitse: istihkak

Haczi öğrenen borçlu veya üçüncü kişi, öğrenme tarihinden itibaren 7 gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu hakkı kaybeder; alacaklı ve borçluya iddiaya itiraz için 3 gün verilir (İİK m.96). İtiraz üzerine icra mahkemesi takibin devamına veya ertelenmesine karar verir; üçüncü kişi bu kararın tefhim veya tebliğinden itibaren 7 gün içinde istihkak davası açmak zorundadır (İİK m.97).

Satış isteme süresi

Haczedilen malın satışı hacizden itibaren 1 yıl içinde istenebilir (İİK m.106). Süresinde istenmezse veya talep geri alınıp yenilenmezse haciz kalkar (İİK m.110).

Mal beyanı ve beyanda bulunmamanın sonucu

Mal beyanı, borçlunun mal, alacak ve haklarını, kazanç ve gelirlerini ve borcunu nasıl ödeyebileceğini yazılı veya sözlü olarak icra dairesine bildirmesidir (İİK m.74).

• İtiraz etmeyen borçlu, ödeme emrindeki 7 günlük sürede mal beyanında bulunur (İİK m.60).
• İtirazın iptali veya kaldırılması kararından sonra süre, kararın tebliğinden itibaren 3 gündür (İİK m.75).
• Beyanda bulunmayan borçlu, alacaklının talebi üzerine beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesince bir defaya mahsus hapisle zorlanır; bu hapis 3 ayı geçemez (İİK m.76).
• Mal beyanında bulunmamayı ayrıca 10 gün disiplin hapsiyle cezalandıran İİK m.337'nin birinci fıkrası, Anayasa Mahkemesinin 28.02.2008 tarihli, E.2006/71, K.2008/69 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; iptal 16.04.2009'da yürürlüğe girmiştir. Beyanı gerçeğe aykırı yapan borçlu ise alacaklının şikâyeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (İİK m.338).

İcra borcunu ödeme, taksit ve dosyanın kapanması

İlamsız takipte borç ve masraflar, ödeme emrinde yazılı icra dairesi banka hesabına ödenir (İİK m.60). Dosyanın ayrıntıları e-Devlet'teki İcra Dosyası Sorgulama hizmetinden, işlem geçmişi UYAP Vatandaş Portal'dan izlenebilir; portalda ödeme işlemleri de yer alır (dosya sorgulama rehberi).

Taksitle ödeme (İİK m.111)

Borçlu, satış talebinden önce borcu düzenli taksitlerle ödemeyi taahhüt eder ve ilk taksiti öderse icra işlemleri durur. Bunun için yeterli malın haczedilmiş olması, her taksitin borcun dörtte birinden az olmaması, aydan aya ödenmesi ve sürenin 3 ayı aşmaması gerekir. Alacaklı ile borçlu icra dairesinde taksit sözleşmesi de yapabilir. Bir taksit ödenmezse işlemler kaldığı yerden devam eder.

Ödemenin ispatı

Takibin kesinleşmesinden sonra borcun ödendiğini veya mehil verildiğini noterce onaylı ya da imzası ikrar edilmiş belgeyle ispat eden borçlu, icra mahkemesinden her zaman takibin iptalini veya ertelenmesini isteyebilir (İİK m.71).

Nafaka alacağında tazyik hapsi

Nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; karar yerine getirilirse borçlu tahliye edilir. Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açılmışsa uygulama bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m.344). Ayrıntılar: nafaka.

Konkordato ve iflas

Konkordato nedir?

Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, vade veya indirim yoluyla borçlarını ödemek ya da muhtemel bir iflastan kurtulmak için talep ettiği, mahkeme denetiminde yürüyen süreçtir. İflas isteyebilecek her alacaklı da başlatılmasını isteyebilir (İİK m.285).

• Mahkeme: Asliye ticaret mahkemesi; başvuran konkordato gider avansını yatırır (İİK m.285).
• Ekler: Başlıcaları konkordato ön projesi; malvarlığı durumunu gösteren belgeler ve mali tablolar; alacaklıları, alacak miktarlarını ve imtiyaz durumlarını gösteren liste; ön projeye göre alacaklılara ödenecek miktarı iflas hâliyle karşılaştıran tablo ve bağımsız denetim kuruluşunun denetim raporudur (İİK m.286).
• Geçici mühlet: 3 ay; en fazla 2 ay uzatılabilir, toplamı 5 ayı geçemez; geçici komiser görevlendirilir (İİK m.287).
• Kesin mühlet: 1 yıl; güç durumlarda 6 aya kadar uzatılabilir (İİK m.289).
• Etkisi: 6183 sayılı Kanun'a göre yapılanlar dâhil borçlu aleyhine takip yapılamaz, başlamış takipler durur; ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz (İİK m.294). Geçici mühlet de bu sonuçları doğurur (İİK m.288).
• İstisnalar: İşçilerin iş ilişkisine dayanan alacakları gibi İİK m.206'nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m.294). Rehinli alacaklar için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya sürdürülebilir; ancak muhafaza tedbiri alınamaz ve rehinli mal kural olarak satılamaz (İİK m.295).
• Kabul: Proje, kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını ya da alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunlukça imzalanırsa kabul edilmiş sayılır (İİK m.302).

İflas yolunun ana hatları

İflas yoluyla takipte ödeme emrine, borç 7 gün içinde ödenmezse alacaklının iflas isteyebileceği ve borçlunun konkordato teklif edebileceği yazılır (İİK m.155). Alacaklı ticaret mahkemesinden iflas kararı ister; itiraz varsa itirazın kaldırılmasını da birlikte talep eder. Bu hak, ödeme emrinin tebliğinden 1 yıl sonra düşer (İİK m.156). Borçlunun kaçması, mal saklaması veya ödemelerini tatil etmesi gibi hâllerde takipsiz iflas istenebilir (İİK m.177); borçlu da kendi iflasını isteyebilir (İİK m.178).

İcra ve iflas hukukunda önemli süreler

Gaziantep'te icra mahkemeleri ve icra daireleri

Gaziantep Adliyesi'nin birimler sayfasındaki hukuk mahkemeleri listesinde 5 icra mahkemesi ve 3 ticaret mahkemesi yer alır. Gaziantep İcra Başkanlığı altında Gaziantep İcra Dairesi ile mali işlemler, haciz, satış, esas ve dosya arşiv büroları; ayrıca Abonelik Sözleşmeleri (MTS) İcra Dairesi listelenir.

Aynı sayfanın yerleşim tablosunda icra (ceza/hukuk) mahkemeleri ve İcra Başkanlığı, Adalet Sarayı Ek Hizmet Binası'nda gösterilir: Zeytinli Mah. Turgut Özal Bulvarı, 79006 Sokak No:5, Şehitkamil/Gaziantep. İcra mahkemesi kararlarına karşı istinaf incelemesi Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nde yapılır; daireler sayfasında bu daire "İcra ve İflas Hukuku" başlığıyla yer alır. İflas ve konkordato kararlarında istinaf dairesi, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun iş bölümü kararından ayrıca kontrol edilmelidir. Ayrıntılar: Gaziantep Adliyesi rehberi.

İlgili sayfalar

İlgili Diğer Hukuk Dalları