Anlaşmalı Boşanma (Gaziantep)

Anlaşmalı Boşanmanın Dört Koşulu

Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası, anlaşmalı boşanmayı dört koşula bağlar. Bunların hepsi birlikte gerçekleşmelidir.

1. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı

Bu süre eşlerin ayrı yaşadıkları süre değildir. Resmî evlenme tarihinden dava tarihine kadar geçen süre esas alınır. Uygulamada en sık karşılaşılan yanılgılardan biri budur; bir yıldan kısa evliliklerde anlaşmalı boşanma yolu kapalıdır.

2. Birlikte başvuru veya kabul

Bir yıllık süre dolmuşsa, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliğinin temelinden sarsılmış olduğu kanunen varsayılır. Bu noktada ayrıca kusur araştırması yapılmaz.

3. Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi

Hâkimin, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, vekâletnamede özel yetki bulunsa dahi vekilin beyanının asilin beyanı yerine geçmeyeceğini ve tarafların bizzat dinlenmemesinin usule aykırı olduğunu istikrarlı biçimde kabul etmektedir. Kısacası duruşmaya bizzat katılmak zorunludur.

4. Hâkimin protokolü uygun bulması

Hâkim, boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulmadıkça anlaşmalı boşanmaya karar veremez.

Boşanma Protokolünde Ne Yazmalı?

Protokolün zorunlu içeriği iki başlıktan oluşur:

• Boşanmanın malî sonuçları: maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası
• Ergin olmayan çocukların durumu: velayet, velayeti almayan eşle kişisel ilişki ve iştirak nafakası

Mal rejiminin tasfiyesi ve aile konutuna ilişkin düzenlemeler zorunlu içeriğe dâhil değildir. Bunlar ihtiyari olup taraflar isterse protokole konulabilir; konulmazsa mal paylaşımı ayrı bir davanın konusu olur.

Kanun protokol için açık bir yazılı şekil şartı öngörmez; anlaşmanın içeriği hâkim huzurunda açıklanıp duruşma tutanağına geçirilerek de ortaya konabilir. Buna karşılık uygulamada, kapsamı ve ispatı bakımından yazılı ve imzalı protokol tercih edilir.

Anlaşmalı boşanmaya nasıl başlanır, hangi masraflar çıkar?

Anlaşmalı boşanmada izlenecek sıra, Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasından çıkar; koşulların ayrıntısı Anlaşmalı Boşanmanın Dört Koşulu bölümündedir.

1. Evlilik süresine bakılır. Bu yol, evlilik en az bir yıl sürmüşse açıktır (TMK m.166/3).
2. Malî sonuçlar ve çocuklar için düzenleme hazırlanır. Boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin, boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır (TMK m.166/3). Bu düzenlemede yer alması gerekenler Boşanma Protokolünde Ne Yazmalı? bölümündedir.
3. Eşler birlikte başvurur ya da açılan dava kabul edilir. Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi gerekir (TMK m.166/3). Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168).
4. Dava açılırken harç ve gider avansı yatırılır. Davacı, yargılama harçları ile Adalet Bakanlığınca her yıl çıkarılan gider avansı tarifesinde belirlenen tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır (HMK m.120/1). Kalemler aşağıdaki tablodadır.
5. Eşler duruşmada bizzat dinlenir. Hâkimin, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır (TMK m.166/3).
6. Hâkim düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya karar verilir. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur (TMK m.166/3). Kararın kesinleşmesi ve nüfusa işlenmesi Karar Ne Zaman Sonuç Doğurur? bölümündedir.

Masraf kalemleri

Aşağıdaki tabloda yalnız kalemler ve resmî dayanakları yer alır; tutar verilmemiştir. Maktu harçlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılır (492 sayılı Harçlar Kanunu mükerrer m.138); gider avansı tarifesi de her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılır (HMK m.120/1).

Açılacak dava için ödenecek harç, UYAP Vatandaş Portal üzerinden hesaplanabilmektedir. Kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olanlar, talepleri açıkça dayanaktan yoksun olmamak kaydıyla mahkemeden adli yardım isteyebilir; adli yardım kararı, yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet sağlar (HMK m.334, m.335/1-a). Baro adli yardımı dahil ayrıntılar avukatlık ücreti sayfasının adli yardım bölümündedir.

Dava dilekçesi, görevli mahkeme ve dava aşamalarının genel anlatımı boşanma davası nasıl açılır yazısındadır.

Bu bölümün dayanakları: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/3, m.168; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.120, 323, 333, 334, 335; Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi (RG 28.10.2025, sayı 33061) m.3, m.5; 492 sayılı Harçlar Kanunu m.27, mükerrer m.138 ve (1) sayılı tarife A-I, A-III; 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.2; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.35, 163, 164; UYAP Vatandaş Portal sıkça sorulan sorular belgesi. Kanun metinleri mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden okunmuştur. Son gözden geçirme: 19 Ekim 2026.

Hâkim Protokolü Değiştirebilir mi?

Evet. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Ancak bu değişiklikler eşlere dayatılamaz; boşanmaya ancak taraflarca kabul edilmesi hâlinde karar verilir.

Hâkim protokolü uygun bulmaz ve önerdiği değişiklikler kabul edilmezse, anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Bu durumda dava kendiliğinden reddedilmez. Yargıtay, eşlerden birinin anlaşmalı boşanma iradesinden döndüğü bir dosyada, davacının davaya çekişmeli boşanma olarak devam etme iradesinin tespit edilmesini ve dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşamasının tamamlanmasını aramıştır (2. HD, 10.04.2017, 2015/26613 E., 2017/4063 K.). Davacı devam etmek isterse deliller toplanır ve yargılama çekişmeli boşanma olarak devam eder.

Anlaşmalı boşanmanın bir başka özelliği, boşanma davalarına özgü "tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı" kuralının burada uygulanmamasıdır. Bu, kanunun 166. maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesinde açıkça düzenlenmiştir.

Karar Ne Zaman Sonuç Doğurur?

Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez. Bu nedenle boşanma hükmü, kesinleşmeden nüfusa işlenemez ve taraflar yeniden evlenemez.

Duruşmada, karar tebliğ edilmeden yapılan "istinaftan feragat ediyoruz" beyanı kararı kesinleştirmez: taraflar, ilam kendilerine tebliğ edilmeden istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez (HMK m.349/1). Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra taraflar kanun yoluna başvurma hakkından feragat ederse ya da iki haftalık istinaf süresi başvuru yapılmadan geçerse karar kesinleşir.

Yargıtay uygulamasına göre eşler, boşanma kararı kesinleşinceye kadar tek taraflı irade beyanıyla anlaşmalı boşanma iradesinden dönebilirler. Bu durumda anlaşmalı boşanma temelinde karar verilemez.

Kesinleşen kararın nüfusa tescili için mahkeme yazı işleri müdürü, kesinleşme tarihinden itibaren on gün içinde ilgili nüfus müdürlüğüne bildirimde bulunur.

Süreler

Hazırlanması Gereken Belgeler

• Taraflarca imzalanmış boşanma protokolü (her sayfası imzalı)
• Dava dilekçesi (birlikte başvuru veya kabul beyanı)
• Nüfus kayıt örneği ve evlilik kaydını gösteren belge
• Tarafların kimlik belgeleri — duruşmada bizzat hazır bulunmak zorunlu olduğundan
• Vekâletname (avukatla temsil hâlinde; duruşmaya katılma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz)
• Protokolde taşınmaz devri kararlaştırılmışsa taşınmaza ilişkin tapu bilgileri
• Mal rejimi tasfiyesine yer verilecekse varlıklara ilişkin belgeler
• Harç ve gider avansı ödeme makbuzları

Kesinleşen karar nüfus kaydına mahkemenin bildirimiyle işlenir; diğer kurumlardaki işlemler için kesinleşme şerhli karar örneği gerekebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Bir yıllık süreyi "ayrı yaşama süresi" sanmak. Süre evlenme tarihinden işler.
• Duruşmaya gitmeden vekil aracılığıyla boşanılabileceğini düşünmek. Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi zorunludur.
• Noterde imzalanan protokolü bağlayıcı saymak. Hâkim onayı olmadan geçerli olmaz.
• Hâkimin protokolü aynen onaylamak zorunda olduğunu sanmak. Hâkim değişiklik önerebilir.
• Kararın verildiği anda boşanmanın gerçekleştiğini sanmak. Aile hukuku kararları kesinleşmeden sonuç doğurmaz.
• Duruşmada feragat beyanıyla kararı anında kesinleştirmeye çalışmak. Tebliğden önce feragat mümkün değildir.
• Boşanma için arabulucuya başvurmanın zorunlu olduğunu sanmak. Boşanma, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği bir konu olmadığından arabuluculuğa elverişli değildir; dava şartı arabuluculuk uygulanmaz.
• Protokoldeki "taşınmazı devrediyorum" ifadesinin tapuyu kendiliğinden değiştirdiğini sanmak. Hâkimin onayladığı protokoldeki devir taahhüdü geçerlidir; ancak taşınmaz mülkiyeti kural olarak tapu siciline tescille kazanılır. Taahhüt yerine getirilmezse ifası mahkemeden istenebilir.
• Çocuğa ilişkin düzenlemelerin sonsuza kadar değişmez olduğunu sanmak. Yeni olgular ortaya çıkarsa velayet ve kişisel ilişki yeniden düzenlenebilir.

Boşanmanın Diğer Sonuçları

Boşanan eşler bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamazlar ve boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla kendilerine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybederler. Bu sonuç kesinleşmeye bağlıdır.

İrat biçiminde ödenmesine karar verilen yoksulluk nafakası; alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar. Evlenme olmaksızın fiilen evli gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürme hâllerinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır.

Gaziantep'te Anlaşmalı Boşanma

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar. Gaziantep Adliyesi'nde on beş aile mahkemesi görev yapmaktadır.

Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Anlaşmalı boşanmada taraflar bu yer mahkemelerinden birini birlikte seçebilir.

Aile mahkemeleri, esasa girmeden önce eşlerin ve çocukların sorunlarını tespit ederek bunların sulh yoluyla çözümünü teşvik eder; gerektiğinde psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı gibi uzmanlardan yararlanılır.

İstinaf mercii Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi'dir.

Aile mahkemelerinin dahili numaraları için Gaziantep Adliyesi rehberindeki aile mahkemeleri dahili numaraları bölümüne bakılabilir.

İlgili Konular

Tarafların anlaşamaması hâlinde süreç çekişmeli boşanma olarak yürür. Protokolde düzenlenen başlıkların ayrıntısı için nafaka, velayet ve mal paylaşımı sayfalarına, sürecin genel çerçevesi için boşanma ve aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Adım adım anlatım için boşanma davası nasıl açılır yazımızı okuyabilirsiniz.

İlgili İçerikler