Çekişmeli Boşanma (Gaziantep)

Boşanma Sebepleri Sınırlı Sayıdadır

Türk hukukunda boşanma sebepleri Türk Medeni Kanunu'nda sınırlı sayıda (numerus clausus) düzenlenmiştir. Kanunda sayılmayan bir gerekçeyle boşanma kararı verilemez.

Özel Boşanma Sebepleri

Zina

Eşlerden biri zina ederse diğer eş boşanma davası açabilir. Zina mutlak bir boşanma sebebidir; hâkimin ayrıca ortak hayatın çekilmez hâle gelip gelmediğini araştırması gerekmez. Ancak affeden tarafın dava hakkı yoktur.

Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış

Eşlerden her biri, diğeri tarafından hayatına kastedilmesi, kendisine pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir. Burada da af, dava hakkını ortadan kaldırır.

Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme

Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürerse ve bu sebeple onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse boşanma istenebilir. Bu sebep için kanunda hak düşürücü süre öngörülmemiştir; dava ilke olarak her zaman açılabilir.

Terk

Terk sebebiyle boşanma davası açılabilmesi için ayrılığın en az altı ay sürmüş ve devam ediyor olması, ayrıca hâkim veya noter aracılığıyla ihtar yapılması gerekir. Terkin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.

Uygulamada dikkat edilmesi gereken bir sonuç daha vardır: eşini ortak konuta dönmesi için ihtar eden eş, ihtar tarihinden önceki kusurlu davranışları affetmiş ya da en azından hoşgörüyle karşılamış sayılır.

Akıl hastalığı

Akıl hastalığı sebebiyle boşanmaya karar verilebilmesi için hastalığın ortak hayatı diğer eş için çekilmez hâle getirmesi ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi gerekir.

Genel Sebep: Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması

Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Uygulamada davaların büyük çoğunluğu bu sebebe dayanır.

Davacının kusuru daha ağırsa davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Ancak bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.

Ayrıca boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleşmesinden itibaren üç yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.

Kusur, Tazminat ve Nafaka

Çekişmeli boşanmada kusur tespiti yalnızca boşanma kararını değil, malî sonuçları da belirler.

• Maddi tazminat: Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir.
• Manevi tazminat: Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir.
• Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.

Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin edinilmiş mallara katılma rejimindeki artık değer pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.

İspat ve Deliller

Boşanma davalarında ispat bakımından özel kurallar geçerlidir: hâkim, davanın dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz. Tarafların bu konudaki ikrarları da hâkimi bağlamaz (anlaşmalı boşanma bunun istisnasıdır).

Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Bu kural boşanma dosyalarında sıkça gündeme gelir: izinsiz ses ve görüntü kayıtları, eşin telefonuna veya e-postasına izinsiz erişim yoluyla elde edilen içerikler bu kapsamda değerlendirilebilir.

Tanık gösteren taraf, tanık dinletmek istediği vakıayı ve tanıkların ad-soyadı ile tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi usulüne uygun biçimde mahkemeye sunmak zorundadır. Uygulamada tanık listesinin eksik veya geç sunulması, güçlü bir dosyanın zayıflamasına yol açabilir.

Yargılama Nasıl İlerler?

1. Dilekçeler teatisi. Dava dilekçesi, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap.
2. Ön inceleme. Dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, uyuşmazlık konuları belirlenir. Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez.
3. Tahkikat. Deliller toplanır, tanıklar dinlenir, gerekirse bilirkişi ve uzman incelemesi yapılır.
4. Sözlü yargılama.
5. Hüküm.

Boşanma davası açmaya hakkı olan eş dilerse boşanma, dilerse ayrılık isteyebilir. Boşanma sebebi ispatlanmışsa hâkim boşanmaya veya ayrılığa karar verir. Mahkeme, boşanma veya ayrılığa karar verirken olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten sonra velayet ve kişisel ilişkiyi düzenler.

Çekişmeli boşanma davası için zorunlu arabuluculuk şartı yoktur. Arabuluculuk yalnızca tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri işlerde mümkündür; boşanma bu nitelikte değildir.

Dava Süresince Alınabilecek Tedbirler

Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan tedbirleri kendiliğinden alır. Bunlar özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, malların yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkindir. Tedbir nafakası bu kapsamda hükmedilir.

Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında ayrıca tedbir kararı istenebilir: şiddet uygulayanın müşterek konuttan uzaklaştırılması, korunan kişiye ve bulunduğu konut, okul veya işyerine yaklaşmaması gibi. Bu tedbirler ilk defasında en çok altı ay için verilebilir ve karara karşı tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir.

Dava Ne Kadar Sürer?

Kanunda bir boşanma davasının ne kadar süreceğine ilişkin azami bir süre öngörülmemiştir. Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli biçimde yürütülmesini sağlamakla yükümlüdür.

Süreyi belirleyen etkenler: uyuşmazlık konularının sayısı, tanık sayısı, uzman ve bilirkişi incelemesi gereği, tebligat süreçleri ve mahkemenin iş yükü. Somut bir süre taahhüdü verilmesi mümkün değildir; bu yöndeki beklentiler gerçekçi biçimde ele alınmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• Hak düşürücü süreleri kaçırmak. Zina ile hayata kast ve pek kötü davranışta öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde beş yıllık süre işler.
• Af iradesini gösteren davranışlarda bulunmak. Affeden tarafın özel sebebe dayalı dava hakkı düşer.
• Terk ihtarını erken çekmek. Terkin dördüncü ayı bitmeden ihtar istenemez; ihtardan sonra da iki ay beklenmelidir.
• İhtar sonrası önceki kusurlara dayanmak. İhtar eden eş, ihtardan önceki kusurlu davranışları affetmiş sayılır.
• Delilleri hukuka aykırı yollarla toplamak. İzinsiz kayıt ve içerik erişimi delil olarak değerlendirilemeyebilir.
• Tanık listesini usulüne uygun sunmamak.
• Talep sonucunu eksik yazmak. Maddi tazminat, manevi tazminat, yoksulluk nafakası, tedbir nafakası ve velayet ayrı ayrı ve açıkça talep edilmelidir.
• Kesinleşmeden sonra tazminat davası için süreyi kaçırmak. Boşanmadan doğan dava hakları kesinleşmeden itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar.
• Kusur eşiklerini karıştırmak. Maddi tazminat için kusursuz veya daha az kusurlu olmak, yoksulluk nafakası için ise kusurun daha ağır olmaması aranır.
• Üçüncü kişiye manevi tazminat davası açmaya çalışmak. İçtihadı birleştirme kararı bu yolu kapatmıştır.
• Zorunlu arabuluculuk olduğunu sanmak. Çekişmeli boşanmada böyle bir dava şartı yoktur.

Gaziantep'te Çekişmeli Boşanma

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Gaziantep Adliyesi'nde on beş aile mahkemesi görev yapmaktadır.

Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Aile mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir; süre ilamın tebliğinden itibaren iki haftadır. Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı ise kanunda temyizi kapalı sayılan hâller dışında temyiz yolu açıktır ve süre tebliğden itibaren bir aydır. Gaziantep için istinaf mercii Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi'dir.

İlgili Konular

Taraflar anlaşabiliyorsa süreç çok daha kısa olan anlaşmalı boşanma yoluyla yürütülebilir. Sürecin genel çerçevesi için boşanma avukatı, ayrı başlıklar için nafaka, velayet ve mal paylaşımı sayfalarına bakabilirsiniz. Adım adım anlatım için boşanma davası nasıl açılır yazımızı okuyabilirsiniz.

İlgili İçerikler