Boşanma dilekçesi nasıl yazılır?

Boşanma dilekçesi nedir?

Boşanma dilekçesi, boşanma davasını açan eşin mahkemeye sunduğu dava dilekçesidir. Dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır ve dilekçeye davalı sayısı kadar örnek eklenir (HMK m.118).

Bu sayfa çekişmeli boşanma davasındaki dilekçeyi anlatır. Anlaşmalı boşanmada eşler mahkemeye birlikte başvurabilir veya bir eşin açtığı davayı diğeri kabul edebilir; bu yolda boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumuna ilişkin düzenleme ayrıca hazırlanır (TMK m.166/3). Bu düzenleme için anlaşmalı boşanma protokolü, iki yol arasındaki farklar için çekişmeli boşanma ve anlaşmalı boşanma sayfalarına bakılabilir.

HMK m.119'a göre dilekçenin zorunlu unsurları

Kanun, (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışındaki eksiklikler için hâkimin davacıya bir haftalık kesin süre vermesini öngörür; eksiklik bu sürede tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.119/2).

Dilekçede gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin asılları veya örnekleri dilekçeye eklenir; başka yerlerden getirtilecek belgeler için bunların bulunmasını sağlayacak açıklama dilekçede yer almalıdır (HMK m.121).

Dilekçe hangi mahkemeye verilir?

Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara, Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.2, m.4). Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168).

Gaziantep Adliyesi'nin resmî birimler sayfasında 15 aile mahkemesi gösterilmektedir (1 Ekim 2026 itibarıyla); aynı sayfadaki yerleşim tablosuna göre bu mahkemeler adliyenin Ek Hizmet Binası'ndadır. Bu mahkemeler, Gaziantep Adliyesi'nin yargı çevresinde oturanlar için yetkili yerleşim yeri mahkemesidir; kendi adliyesi bulunan ilçelerde oturanlar için yetkili mahkeme o ilçedeki mahkemedir. Adliyeye ilişkin bilgiler Gaziantep Adliyesi sayfasında, boşanma sürecinin tamamı boşanma ve aile hukuku sayfasında yer almaktadır.

Olaylar ve deliller nasıl yazılır?

Olaylar (vakıalar) sıra numarası altında, kısa ve açık özetler hâlinde yazılır (HMK m.119). Taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmalı ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmelidir (HMK m.194). Boşanma davasında hâkim, davanın dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; tarafların ikrarları hâkimi bağlamaz (TMK m.184).

• Evlenme tarihi ve müşterek çocukların adları ile doğum tarihleri.
• Dayanılan boşanma sebebi ve olayların tarihleri. Zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerinde dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde beş yıl geçince düşer (TMK m.161, m.162).
• Terk sebebine dayanılıyorsa ihtarın tarihi ve sonucu; ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz (TMK m.164).
• Kusura ilişkin olaylar. Tazminat istemleri kusur durumuna bağlıdır (TMK m.174); yoksulluk nafakası isteyen tarafın kusuru daha ağır olmamalıdır (TMK m.175).
• Tarafların gelir ve malî durumu ile çocukların ihtiyaçları. Yoksulluk nafakası yükümlünün malî gücü oranında, çocuk için nafaka ise çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir (TMK m.175, m.182, m.330).

Deliller

• Tanık: Tanık gösteren taraf, dinletmek istediği vakıayı ve tanıkların adı, soyadı ile tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye sunar. Listede gösterilmeyen kişiler tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez (HMK m.240).
• Belgeler: Nüfus kayıt örneği, yazışmalar, fotoğraflar, sağlık ve banka kayıtları gibi belgeler, hangi olayı ispatlamak için sunulduğu belirtilerek gösterilir.
• Yemin: Hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olgular hakkında taraflara yemin öneremez (TMK m.184).
• Hukuka aykırı delil: Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz (HMK m.189).

Sonradan olay eklemek mümkün mü?

Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia ve savunmalarını serbestçe genişletebilir veya değiştirebilir. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ise iddia genişletilemez ve değiştirilemez; ıslah (taraflarca yapılan usul işleminin aynı davada bir kez düzeltilmesi; HMK m.176-177) ve karşı tarafın açık muvafakati (açık onayı) bu kuralın istisnasıdır (HMK m.141). Bu nedenle olayların ilk dilekçelerde eksiksiz yazılması önem taşır.

Dilekçede yer alacak talepler

Hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Hâkimin taleple bağlı olmadığını öngören kanun hükümleri ise saklıdır (HMK m.26). Geçici önlemler bu türdendir: dava açılınca hâkim eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri re'sen alır (TMK m.169).

Ziynet talebinde kime takıldığı önemlidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 4 Nisan 2024 tarihli kararıyla içtihadını değiştirmiştir: eşler arasında anlaşma veya iddia ve ispat edilen yerel örf ve âdet yoksa erkeğe ve kadına takılan, ekonomik değer taşıyan her şey kural olarak takıldığı eşe aittir; kadına veya erkeğe özgü takılar o cinse verilmiş sayılır (2023/5704 E., 2024/2402 K.). Önceki uygulamada ziynetler kural olarak kadına ait sayılıyordu; değişikliğin somut dosyaya etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Evliliğin boşanmayla sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçince zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Yargıtay bu süreyi, boşanmadan sonra ayrıca istenen maddî tazminat ve yoksulluk nafakası istemlerine uygulamıştır. Süre her talebi kapsamaz: aynı kararda ziynet eşyasının iadesi isteminin mülkiyet hakkına dayanan adi istihkak niteliğinde olduğu ve TMK m.178'deki zamanaşımına tabi olmadığı belirtilmiştir (2. HD, 26.03.2015, 2014/23433 E., 2015/5730 K.). Çocuk için nafaka da boşanmadan sonra ayrıca istenebilir; küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir (TMK m.329). Mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağında ise Yargıtay, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık süreyi uygulamaktadır; mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225). Ayrıntılar için nafaka, velayet ve mal paylaşımı sayfalarına bakılabilir.

Harç ve gider avansı

Davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılan gider avansı tarifesinde belirlenen tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Avansın yetersiz olduğu dava sırasında anlaşılırsa, eksikliğin tamamlanması için iki haftalık kesin süre verilir (HMK m.120).

Harç ve avans tutarları her yıl yenilendiği için bu sayfada rakam verilmemiştir. Açılacak dava için ödenecek harç, UYAP Vatandaş Portal üzerinden hesaplanabilmektedir. Yargılama giderlerini ödeme gücü bulunmayanlar mahkemeden adli yardım isteyebilir (HMK m.334); ayrıntılar avukatlık ücreti sayfasındadır.

Dilekçe UYAP üzerinden nasıl gönderilir?

Elektronik ortamda, güvenli elektronik imza kullanılarak dava açılabilir, harç ve avans ödenebilir (HMK m.445). UYAP Vatandaş Portal'ın sıkça sorulan sorular belgesine göre e-Devlet şifresiyle giriş yapanlar dava dosyalarını ve evraklarını görebilir, ancak dava açma ve evrak gönderme işlemlerini e-imza girişi olmadan yapamaz. Portalın giriş sayfasında mobil imza, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu'na uygun, ıslak imza niteliğinde güvenli elektronik imza olarak tanımlanmaktadır.

Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (HMK m.445). Dilekçe adliyede fiziki olarak da verilebilir; her iki yolda da dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (HMK m.118). Dosya açıldıktan sonra takip için dava dosyası sorgulama sayfasına bakılabilir.

Dava açıldıktan sonra dilekçeler aşaması

Davalı, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi verir; koşulları varsa bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m.127). Davacı cevaba cevap, davalı da ikinci cevap dilekçesini ikişer haftalık sürelerle verebilir (HMK m.136). Bu dört dilekçenin karşılıklı verilmesiyle ön inceleme aşamasına geçilir (HMK m.137).

Örnek boşanma dilekçesi iskeleti

Aşağıdaki iskelet, HMK m.119'daki unsurların dilekçede hangi sırayla yer alabileceğini gösterir. Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; olayların somut koşullara göre yazılması gerekir ve bu iskelet her dosyaya olduğu gibi uygulanabilecek bir metin değildir.