Gaziantep İş Avukatı

İş Hukuku Nedir?

İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki ilişkileri ve bu ilişkilerden doğan hak ve yükümlülükleri düzenleyen hukuk dalıdır. Türkiye'de 4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu temel mevzuat metinleridir. İş davaları iş mahkemelerinde görülür; Gaziantep'te iş mahkemeleri faaliyet gösterdiği için davalar bu mahkemelerde açılır.

İş davası açmadan önce arabuluculuk dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3). Arabuluculuk başvurusu yapılmadan açılan davalar usul yönünden reddedilir.

Kıdem Tazminatı

Kıdem tazminatı, en az bir yıl çalışan işçinin belirli koşullarla iş sözleşmesi sona erdiğinde, her tam yıl için 30 günlük brüt ücreti tutarında alacağı tazminattır. 1475 sayılı eski İş Kanunu'nun yürürlükte kalan 14. maddesinde düzenlenmiştir.

Kıdem Tazminatına Hak Kazanılan Durumlar

• İşveren tarafından haklı sebep olmaksızın iş sözleşmesinin feshi
• İşçinin haklı sebebe dayanarak iş sözleşmesini feshi (İş K. m. 24)
• Askerlik nedeniyle fesih
• Emeklilik veya emekliliğe hak kazanma (yaş hariç şartlar)
• Kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde feshi
• İşçinin ölümü (mirasçılarına ödenir)

Kıdem Tazminatı Hesaplaması

Kıdem tazminatı, son brüt ücret üzerinden hesaplanır. Hesaplamada giydirilmiş ücret esas alınır; yol ve yemek yardımı, ikramiye, prim gibi düzenli ödemeler de hesaba dahildir. Devletin belirlediği kıdem tazminatı tavanı her yıl güncellenir; bu tavanı aşan tutar üzerinden ödeme yapılmaz.

İhbar Tazminatı

İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesinin İş Kanunu m. 17'de öngörülen bildirim sürelerine uyulmadan feshedilmesi halinde ödenmesi gereken tazminattır. Bildirim süreleri kıdeme göre değişir:

• 6 aydan az: 2 hafta
• 6 ay – 1,5 yıl: 4 hafta
• 1,5 yıl – 3 yıl: 6 hafta
• 3 yıldan fazla: 8 hafta

Bu sürelere ilişkin ücret tutarı kadar ihbar tazminatı ödenir. Hem işçi hem işveren ihbar süresine uymak zorundadır; uymayan taraf diğerine ihbar tazminatı öder.

İşe İade Davası

İş güvencesi kapsamındaki işçinin geçerli sebep olmaksızın işten çıkarılması halinde açabileceği davadır. Şartları:

• İşçi, belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışıyor olmalı
• İşyerinde en az 30 işçi çalıştırılıyor olmalı
• İşçinin işyerindeki kıdemi en az 6 ay olmalı
• Fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabuluculuğa başvuru, anlaşmazlık halinde 2 hafta içinde dava

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse, işverenin işçiyi 1 ay içinde işe başlatması gerekir. Başlatmazsa 4-8 aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı öder. Ayrıca işçi, çalıştırılmadığı süre için 4 aya kadar boşta geçen süre ücretini de talep edebilir.

Diğer İşçi Alacakları

Fazla Mesai Ücreti

Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla mesaidir; saatlik ücretin %50 zamlısı ödenir (İş K. m. 41). İspatı işçiye aittir; tanık ifadeleri, mesai çizelgeleri, kart kayıtları delil olarak kullanılır.

Yıllık İzin Ücreti

Bir yılını dolduran işçinin kıdemine göre izin hakkı vardır (1-5 yıl: 14 gün, 5-15 yıl: 20 gün, 15+ yıl: 26 gün). İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış yıllık izinler ücret olarak ödenir.

Hafta Tatili, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti

Hafta tatili (genellikle Pazar) ve resmi tatillerde çalışan işçiye ek ücret ödenir. Pazar günü çalıştırılan işçinin ücretine bir günlük ücret eklenir.

Mobbing (Psikolojik Taciz)

Mobbing, iş yerinde sistematik olarak yapılan psikolojik taciz, yıldırma ve baskı uygulamalarıdır. Yargıtay kararlarıyla hukuki bir kavram olarak tanınmıştır. Mobbinge uğrayan işçi:

• İş sözleşmesini haklı sebeple feshedip kıdem tazminatı talep edebilir
• Manevi tazminat davası açabilir
• Şartları varsa işe iade davası açabilir

Mobbing iddiasının ispatı için belge, e-posta, mesaj, tanık gibi delillerin toplanması önemlidir.

İş Kazası ve Meslek Hastalığı

İş kazası, sigortalının iş yerinde veya işle ilgili sebeplerle uğradığı bedensel veya ruhsal zararı doğuran olaydır. İşveren, iş kazası sonucu meydana gelen zararlardan kusuru oranında sorumludur. Yaralanan işçi veya ölüm halinde yakınları:

• Maddi tazminat (iş gücü kaybı, tedavi giderleri, destekten yoksun kalma)
• Manevi tazminat
• SGK'dan iş kazası geliri

taleplerinde bulunabilir. Bilirkişi incelemesi ve kusur durumu tespiti süreçte önemli rol oynar.

İlgili Diğer Hukuk Dalları

İş Hukukunda Detaylı Sayfalar