Gaziantep İş Kazası Tazminat Avukatı

İş kazası nedir?

İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesinde sayılan hâllerden birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır. Bir olayın iş kazası sayılması için aşağıdaki durumlardan birinde gerçekleşmesi gerekir:

• Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
• İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle; sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürüttüğü iş nedeniyle,
• Bir işverene bağlı çalışan sigortalının görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
• Emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
• Sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında.

Meslek hastalığı ise aynı Kanun'un 14. maddesinde ayrıca düzenlenir; bu sayfa iş kazasını ele alır.

İş kazasının SGK'ya bildirilmesi ve bildirim süresi

5510 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre hizmet akdiyle çalışan sigortalılar ile aynı Kanun'un 5. maddesi kapsamındaki sigortalılar (örneğin aday çırak, çırak ve staja tabi tutulan öğrenciler) bakımından bildirim yükümlülüğü, bunları çalıştıran işverene aittir. İşveren kazayı o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhâl, Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir. Bildirim, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile yapılır. Aynı üç iş günlük süre 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 14. maddesinde de yer alır.

• Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmişse süre, kazanın öğrenildiği tarihten itibaren başlar.
• Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan sigortalı, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra üç iş günü içinde bildirimi kendisi yapar.
• Sağlık hizmeti sunucuları, kendilerine intikal eden iş kazalarını en geç on gün içinde SGK'ya bildirir (6331 s. Kanun m.14/4).

İşveren kazayı süresinde bildirmezse, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilir (5510 s. Kanun m.21).

İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri

6331 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca işveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu çerçevede işveren:

• mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbiri alır ve gerekli araç ve gereçleri sağlar;
• alınan tedbirlere uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar;
• risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır;
• çalışana görev verirken sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır;
• yeterli bilgi ve talimat verilmemiş çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için tedbir alır.

Aynı maddeye göre işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz; çalışanların yükümlülükleri de işverenin sorumluluklarını etkilemez. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 417. maddesi de işverene, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi alma ve araç gereçleri noksansız bulundurma yükümlülüğü yükler; işçiler de alınan önlemlere uymakla yükümlüdür. Maddeye göre işverenin kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, işçinin zararının tazmini için sözleşmeye aykırılık veya haksız fiil hükümlerine dayanmakta serbest olduğunu belirtmiştir.

SGK'nın sağladığı ödenek ve gelirler

5510 sayılı Kanun'un 16. maddesine göre iş kazası sigortasından sağlanan haklar; geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir, gelir bağlanmış kız çocuklarına evlenme ödeneği ve cenaze ödeneğidir.

Sürekli iş göremezlik geliri, geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi takip eden ay başından başlar; geçici iş göremezlik tespit edilemeden sürekli iş göremezlik durumuna girilmişse, buna ait sağlık kurulu raporu tarihini takip eden ay başından başlar (5510 s. K. m.19).

İşverenden istenebilecek tazminatlar

SGK'nın yaptığı ödemeler zararın tamamını karşılamayabilir. Karşılanmayan zararlar için kazazede veya yakınları işverene karşı tazminat davası açabilir. Yargıtay, mükerrer ödemeyi önlemek amacıyla SGK'nın bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri ile geçici iş göremezlik ödeneğinin rücu edilebilir kısımlarının hesaplanan zarardan düşülmesini yerleşik görüş olarak kabul etmektedir.

Maddi tazminat

TBK'nın 54. maddesine göre bedensel zararlar özellikle şunlardır: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. İş kazası sonucu başkasının bakımına muhtaç hâle gelen işçi için bakıcı gideri de istenebilir; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, bakıcı giderinin bakiye ömür süresince brüt asgari ücret dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini, aile içi bakım durumuna göre hakkaniyet indirimi yapılabileceğini belirtmiştir.

TBK'nın 55. maddesine göre bedensel zararlar ve destekten yoksun kalma zararları, Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri zarardan indirilemez. 7589 sayılı Kanunla bu maddeye eklenen fıkralar uyarınca, 31 Temmuz 2026'dan sonra meydana gelen olaylarda çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatının kazancın bilindiği döneme ilişkin kısmına olay tarihinden, kazancın bilinemediği döneme ilişkin kısmına ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir; tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla ödenen bedel de ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir.

Manevi tazminat

TBK'nın 56. maddesine göre hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda olayın özelliklerini göz önünde tutarak zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin veya ölenin yakınları da manevi tazminat isteyebilir.

Ölümlü iş kazasında destekten yoksun kalma tazminatı

TBK'nın 53. maddesi, ölüm hâlinde ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpları tazmin edilecek zararlar arasında sayar. Bu tazminatın amacı, destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki sosyal ve ekonomik durumlarını korumaktır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 22.06.2018 tarihli, 2016/5 E., 2018/6 K. sayılı kararına göre anne ve babanın açtığı davalarda destek ilişkisinin ispatı için SGK'dan gelir bağlanması şartı aranmaz; çocukların anne ve babaya destek oldukları karine olarak kabul edilir. SGK'nın bağladığı gelirin rücu edilebilen kısmı bu tazminattan indirilir.

Kusur oranları, bilirkişi incelemesi ve SGK'nın rücuu

Tazminatın miktarı büyük ölçüde tarafların kusur durumuna bağlıdır. TBK m.51'e göre hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. TBK m.52'ye göre zarar gören, zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir; işçinin kendi kusuru (müterafik kusur) bu yolla hesaba yansır.

Yargıtay kararlarında görüldüğü üzere kusur, taraflar arasında yüzde oranlarla paylaştırılır ve zarar, bilirkişi (aktüerya) hesap raporlarıyla belirlenir. Meslekte kazanma gücü kaybı oranı SGK sağlık kurulları tarafından tespit edilir; oran uyuşmazlık konusu olduğunda yargılamada Adli Tıp Kurumu'ndan rapor alınabilmektedir.

SGK'nın rücuu: 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesine göre iş kazası işverenin kastı veya sağlığı koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK'nın yaptığı ve ileride yapacağı ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalının veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olarak işverene ödettirilir. İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır. Kaza üçüncü bir kişinin kusuruyla meydana gelmişse, ödemeler ile ilk peşin sermaye değerinin yarısı o kişiye ve kusuru varsa onu çalıştıranlara rücu edilir.

İş kazası tazminatında zamanaşımı

Kanunda iş kazası tazminatı için ayrı bir zamanaşımı süresi öngörülmemiştir. Yargıtay, işverenin sorumluluğunun sözleşmeye aykırılığa dayandığını kabul ederek TBK m.146'daki on yıllık genel zamanaşımı süresini uygular (Yargıtay 10. HD, 2023/12162 E., 2024/8475 K., 12.09.2024).

Sürenin başlangıcında zararın öğrenilme tarihi belirleyicidir. Yargıtay'a göre süre, zarar görenin zararın varlığını, zarar vereni, zararın kapsamını ve miktarını öğrendiği andan itibaren işler; zarar gelişmeye devam ediyorsa süre, bu gelişen durumun durduğunun veya ortadan kalktığının öğrenilmesiyle başlar. Başlangıç tarihi dosyaya göre tartışma konusu olabildiğinden sürenin kaza tarihinden itibaren izlenmesi önem taşır.

Talep haksız fiile dayandırılırsa TBK m.72/1'deki süreler gündeme gelir: tazminat istemi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa bu daha uzun zamanaşımı uygulanır (TBK m.72/1). Bu nedenle on yıllık süre her durumda mutlak üst sınır değildir; istisnanın uygulanıp uygulanmayacağı, fiilin hangi suçu oluşturduğuna ve o suç için öngörülen ceza zamanaşımı süresine bağlıdır.

Arabuluculuk, görevli ve yetkili mahkeme

İşçi ve işveren alacaklarına ilişkin davalarda arabulucuya başvurulmuş olması kural olarak dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1). Ancak aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında bu kural uygulanmaz. İş kazası tazminat davası bu nedenle arabuluculuğa başvurulmadan açılabilir.

• Görevli mahkeme: İş mahkemesidir (7036 m.5). İş mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi, 7036 sayılı Kanun'daki usulle bakar (m.2/3).
• Yetkili mahkeme: Davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer mahkemesine ek olarak, iş kazasından doğan tazminat davalarında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 m.6/3).
• Yargılama usulü: İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır (7036 m.7/1).

İş kazası tespit davası

SGK bildirilen bir olayı iş kazası olarak kabul etmezse, olayın iş kazası olduğunun tespiti için iş mahkemesinde dava açılabilir. Yargıtay'a göre bu davalarda SGK ile işveren arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan dava, SGK'ya ve işverene karşı birlikte açılmalıdır (Yargıtay 10. HD, 2024/3770 E., 2024/4716 K.). Talep, meslekte kazanma gücü kaybı oranının tespitiyle birlikte de ileri sürülebilir (örneğin Yargıtay 10. HD, 2016/3105 E., 2017/2389 K.). SGK'nın taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklar iş mahkemesinin görevindedir (7036 m.5/1-b).

7036 sayılı Kanun'un 4. maddesi, 5510 sayılı Kanun'dan kaynaklanan uyuşmazlıklarda (hizmet tespiti talepleri hariç) dava açılmadan önce SGK'ya başvurulmasını zorunlu tutar; bu kuralın somut talebe etkisi dava öncesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Gaziantep'te iş kazası davaları

Gaziantep Adliyesi'nde (Zeytinli Mah. İpek Yolu Üzeri, Tugay Yanı, Gaziantep Adalet Sarayı, Şehitkamil) 1 Ekim 2026 itibarıyla 12 iş mahkemesi bulunmaktadır. İş mahkemelerinin yargı çevresi 5235 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenir (7036 m.2/1). Gaziantep Adliyesi'nin yargı çevresinde meydana gelen bir iş kazasında, 7036 m.6/3 uyarınca kazanın meydana geldiği yer mahkemesi olarak Gaziantep iş mahkemeleri yetkili olabileceği gibi, işçinin yerleşim yeri mahkemesinde de dava açılabilir. Kaza, kendi adliyesi bulunan bir ilçede meydana gelmişse yer bakımından yetkili mahkeme, iş mahkemelerinin yargı çevresine göre belirlenir; iş mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi, 7036 sayılı Kanun'daki usulle bakar (7036 m.2/3).

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi'nin hukuk daireleri iş bölümünde 7., 8. ve 9. Hukuk Daireleri iş hukuku, 10. Hukuk Dairesi sosyal güvenlik hukuku alanında gösterilmiştir. Yargıtay'da iş kazası tazminat davalarına ilişkin kararlar 10. Hukuk Dairesi tarafından verilmektedir (örneğin 2023/12162 E., 2024/8475 K.).

Adliye birimleri için Gaziantep Adliyesi sayfasına, açılmış bir davanın takibi için dava dosyası sorgulama rehberine bakılabilir.

İş kazasında önemli süreler

İş kazası sonrasında izlenebilecek adımlar

1. Sağlık kayıtları: Muayene, tedavi ve istirahat raporları saklanmalıdır; geçici iş göremezlik ödeneği istirahat raporuna bağlıdır.
2. Bildirimin takibi: İşverenin kazayı üç iş günü içinde SGK'ya bildirip bildirmediği öğrenilmelidir.
3. Delillerin korunması: Olay yeri fotoğrafları, tanık bilgileri, iş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları ve varsa tutanaklar muhafaza edilmelidir.
4. Maluliyet süreci: Sürekli iş göremezlik için SGK sağlık kurulu süreci ve verilen oran takip edilmelidir.
5. Dava: Talepler zamanaşımı dolmadan görevli ve yetkili iş mahkemesinde ileri sürülmelidir.

Bu şema genel sırayı gösterir; aşamaların sırası ve süresi her dosyanın özelliklerine göre değişebilir.

İlgili sayfalar

İlgili İçerikler