Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) Nasıl Alınır?

Veraset ilamı (mirasçılık belgesi) nedir?

Veraset ilamı ile mirasçılık belgesi aynı belgedir. Türkiye Noterler Birliği'nin tanımıyla, kişinin ölümünden sonra miras üzerinde hak sahibi olanları belirlemek için sulh hukuk hâkiminden veya noterden alınan belgedir. Türk Medenî Kanunu'nun 598. maddesine göre, başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir.

Mirasçılar mirası, mirasbırakanın ölümüyle kanun gereği bir bütün olarak kazanır (TMK m.599); mirasçılık belgesi bu sıfatı resmî olarak gösterir. Gelir İdaresi'nin kılavuzuna göre internet üzerinden veraset ve intikal vergisi beyannamesi verebilmek için önce mirasçıların miras paylarını gösteren mirasçılık belgesinin alınmış olması gerekir.

Noterden veraset ilamı nasıl alınır?

Noterler, 6217 sayılı Kanun'la Noterlik Kanunu'na eklenen 71/A maddesiyle 1 Ekim 2011'den beri mirasçılık belgesi verebilmektedir. Türkiye Noterler Birliği'nin açıklamasına göre izlenecek yol şöyledir:

1. T.C. kimlik numarası yazılı kimlik belgesiyle bir noterliğe gidilir.
2. Başkası adına başvuruluyorsa vekâletname veya mahkeme kararı sunulur.
3. Mirasbırakanın T.C. kimlik numarası bildirilir; bilinmiyorsa noterlikte tespit edilir.
4. Noterliğin verdiği başvuru formu doldurulup imzalanır.
5. Belge sistem tarafından yaklaşık üç dakikada hazırlanır ve noter tarafından doğrulanır.

Nüfus kayıtlarında eksiklik görülürse noter başvurucuyu nüfus müdürlüğüne yönlendirir; kayıtlar düzeltildikten sonra yeniden noterliğe başvurulabilir. Noterin bu işlem için alacağı ücret Noterlik Ücret Tarifesinde gösterilir ve düzenlenen kâğıtlar değerli kâğıt bedelinden istisnadır (Noterlik Kanunu m.71/B). Güncel ücret bu sayfada yazılmamıştır; noterlikten öğrenilebilir.

4 Şubat 2022'den itibaren e-Devlet'teki “Türkiye Noterler Birliği Veraset İlamı Sorgulama” hizmeti üzerinden, noterliklerde yapılan mirasçılık belgesi işlemlerine dair bilgilere erişilebilmektedir.

Noterin veraset ilamı veremediği durumlar

Noterlik Kanunu'nun 71/B maddesine göre mirasçılık belgesi verilmesinin yargılamayı gerektirmesi, nüfus kayıtlarının yeterli olmaması veya belgenin yabancılar tarafından talep edilmesi hâllerinde mirasçılık belgesi noterler tarafından verilemez. Türkiye Noterler Birliği bu kapsamda şu durumları sayar:

• Mirasbırakan ile başvuran arasında soybağının tespit edilememesi ya da soybağı olduğu hâlde yasal mirasçılığın bulunmaması
• Mirasbırakanın vasiyetnamesinin bulunması
• Mirasbırakanın 4 Nisan 1926'dan önce ölmüş olması ya da 23 Kasım 1990'dan önce ölmüş ve eşinin sağ olması
• Mirasbırakanın veya mirasçılardan birinin; mirasçılardan biriyle aynı gün ölmüş olması, gaip olması, evlatlık olması, vatandaşlıktan çıkarılmış olması ya da birden çok vatandaşlığa sahip olması

Böyle bir engel tespit edildiğinde noter “Red Belgesi” verir ve başvurucuyu sulh hukuk mahkemesine yönlendirir.

Sulh hukuk mahkemesinden veraset ilamı

Mirasçılık belgesi verilmesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre çekişmesiz yargı işidir (HMK m.382) ve görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir (m.383). Kanunda aksine hüküm yoksa talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (m.384). Çekişmesiz yargıda basit yargılama usulü uygulanır ve resen araştırma ilkesi geçerlidir (m.385). Sulh hukuk mahkemesine yalnız noterin belge veremediği durumlarda değil, her durumda başvurulabilir: TMK m.598 belgeyi veren makamlar olarak sulh mahkemesini ve noterliği birlikte sayar, Noterlik Kanunu m.71/A da mirasçılık belgesi verilmesinin noterler tarafından da yapılabileceğini belirtir.

Vasiyetname varsa, atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belgeyi sulh mahkemesi verir; bu belge, tasarrufun mirasçılara veya diğer vasiyet alacaklılarına bildirilmesinden itibaren bir ay içinde itiraz edilmezse verilir (TMK m.598).

Gaziantep Adliyesi'nin birimler sayfasına göre 10 Ekim 2026 itibarıyla bu adliyede 12 sulh hukuk mahkemesi bulunur ve bu mahkemeler Ek Hizmet Binası'ndadır. Adres ve binalar için Gaziantep Adliyesi sayfasına bakılabilir.

Yabancı uyruklu mirasçı veya mirasbırakan

Mirasçılık belgesini yabancılar talep ediyorsa noter belge veremez; başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılır (Noterlik Kanunu m.71/B). Türkiye Noterler Birliği, mirasbırakanın veya mirasçılardan birinin vatandaşlıktan çıkarılmış ya da birden çok vatandaşlığa sahip olmasını da noterin belge veremediği hâller arasında sayar.

Yabancılık unsuru taşıyan mirasta uygulanacak hukuk, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 20. maddesine göre belirlenir: miras ölenin millî hukukuna tabidir, ancak Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılma sebepleri, iktisabı ve taksimi terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabidir. Yurt dışındaki mirasçıların vergi beyannamesi süresi ve yeri aşağıda anlatılmıştır. Yabancıların Türkiye'deki ikamet ve vatandaşlık işlemleri için yabancılar hukuku sayfasına bakılabilir.

Veraset ilamının iptali ve itiraz

TMK m.598'e göre mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir; kural, belgeyi noterin veya sulh mahkemesinin vermiş olmasına göre ayrım yapmaz. Ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı da saklıdır. Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça çekişmesiz yargı kararları maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz (HMK m.388). Mirasçılık belgesinin iptali ve yeni belge verilmesine ilişkin davalarda mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir (HMK m.11).

Noterin verdiği mirasçılık belgesine karşı, menfaati ihlal edilenler sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilir; mahkeme kararının bir örneğini ilgili notere ve Türkiye Noterler Birliğine bildirir (Noterlik Kanunu m.71/C).

Veraset ilamından sonra: vergi, tapu ve banka

Veraset ve intikal vergisi beyannamesi

Veraset yoluyla mal edinenler, bunu bir beyannameyle bildirmekle yükümlüdür (7338 sayılı Kanun m.7). Beyanname kural olarak ölenin ikametgâhının bulunduğu yerdeki vergi dairesine, ikametgâhı yabancı bir ülkedeyse Türkiye'deki son ikametgâhının bulunduğu yerdeki vergi dairesine verilir; yabancı ülkedeki mirasçılar Türkiye konsolosluklarına verir; beyanname her mirasçı için ayrı veya müştereken verilebilir (m.6, m.8). Gelir İdaresi'nin İnteraktif Vergi Dairesi'ndeki “Veraset İşlemleri” bölümünden elektronik beyanname de gönderilebilir; beyannameye kılavuzda sayılan belgeler eklenir; bunlar arasında veraset ilamı, emlak vergi değerini gösteren belge, tapu belgesi, bankadaki paraların ölüm tarihindeki faizli bakiyesini gösteren belge ve indirilmesi istenen borçlara ait belgeler bulunur.

Süreler 7338 sayılı Kanun'un 9. maddesine göredir. Vergi, tahakkuktan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksitte ödenir (m.19). Tarifenin dilim tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırıldığından (m.16) oran, dilim ve istisna tutarları bu sayfada verilmemiştir; güncel tutarlar Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan öğrenilebilir.

Tapu

Miras hâlinde taşınmaz mülkiyeti tescilden önce kazanılır; ancak mirasçının tasarruf işlemi yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmesine bağlıdır (TMK m.705). Mirasçılar adına tescil, veraset ve intikal vergisinin tahakkuku beklenmeden yapılır ve sonucu 15 gün içinde vergi dairesine bildirilir. Ancak taşınmaza düşen vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz; tapu memurları vergi dairesinin ilişik kesme belgesi olmadan devir işlemi yapamaz. Vergi karşılığında kanunda sayılan türden teminat gösterilirse devre izin verilebilir (7338 m.19).

Banka hesapları ve kiralık kasa

Bankalar, hak sahiplerine veraset yoluyla geçen para ve senetleri vermeden önce verginin ödendiğine dair vergi dairesinden alınmış tasdikname ister; tasdikname sunulmazsa veraset yoluyla intikallerde yüzde 5 oranında vergi karşılığı kesinti yaparak kalanı ödeyebilir (7338 m.17). Kiralık kasa sahibinin ölümünde kasa, sulh hâkiminin yapacağı tespit hariç, vergi dairesinin yetkili memuru hazır bulunmadan açılamaz (m.23).

Mirası reddetme süresi

Miras üç ay içinde reddedilebilir; süre yasal mirasçılar için kural olarak mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten başlar (TMK m.606). Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (m.605). Ret süresi dolmadan terekenin olağan yönetimini aşan işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı mirası reddedemez (m.610).

Paylaşım, tenkis ve diğer miras davaları miras hukuku sayfasında anlatılmaktadır.