AYM / AİHM · Bilgilendirme
Gaziantep AYM ve AİHM Başvuruları
Avukat İmren Taşkın Şahin, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuru süreçlerinde danışmanlık ve dilekçe hazırlama hizmeti vermektedir.
Bireysel Başvuru Nedir?
Bireysel başvuru, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ile güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddialarının ilgili mahkemelerce incelenmesini sağlayan, olağan kanun yolları tüketildikten sonra başvurulabilen ikincil nitelikte bir hak arama yoludur.
Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvurusu
2010 anayasa değişikliği ile kabul edilmiştir. 6216 sayılı Kanun çerçevesinde uygulanır.
Şartları
- Olağan kanun yollarının tüketilmiş olması
- Başvurucunun bizzat hak ihlaline uğramış olması
- Anayasa'da ve AİHS'de güvence altına alınmış hakkın ihlali
- Başvuru süresi: başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün; haklı mazeret hâlinde mazeretin kalktığı tarihten itibaren 15 gün (6216 sayılı Kanun m. 47/5)
Başvuru, Anayasa Mahkemesinin internet sitesinde yayımlanan başvuru formuyla yapılır. Başvuru Mahkemeye doğrudan yapılabileceği gibi diğer mahkemeler veya yurt dışı temsilcilikler aracılığıyla da yapılabilir (6216 sayılı Kanun m. 47/1); avukatlar UYAP Avukat Portal üzerinden de başvurabilir.
AİHM Başvurusu
Türkiye'nin tarafı olduğu AİHS'de yer alan hakların ihlali iddiasıyla Strasbourg'daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne yapılır.
Şartları
- İç hukuk yollarının tüketilmiş olması (AYM dahil)
- Başvuru süresi: nihai karardan itibaren 4 ay (15 No.lu Protokol ile getirilmiştir; 1 Şubat 2022 ve sonrasında verilen kesin kararlara uygulanır)
- AİHS'de düzenlenen bir hakkın ihlali iddiası
AİHM, başvuruyu kabul edilebilirlik incelemesinden geçirdikten sonra esastan değerlendirir. İhlal kararı verdiğinde Mahkeme, gerekli görürse başvurucu lehine adil tazmine (tazminata) hükmeder (AİHS m. 41); Türkiye, taraf olduğu davalarda kesinleşmiş kararlara uymayı taahhüt etmiştir (AİHS m. 46).
İhlal İddiasına Konu Olabilecek Haklar
- Yaşam hakkı (Anayasa m. 17, AİHS m. 2)
- İşkence yasağı (Anayasa m. 17, AİHS m. 3)
- Kişi özgürlüğü ve güvenliği
- Adil yargılanma hakkı
- Özel hayatın gizliliği
- İfade özgürlüğü
- Örgütlenme ve toplantı özgürlüğü
- Mülkiyet hakkı
- Ayrımcılık yasağı
Başvuru Dilekçesinin İçeriği
Olayların kronolojisi, ihlal edildiği iddia edilen hak ve maddeler, iç hukukta yapılan başvurular, talep edilen tazminat ve ekler kapsamlı şekilde sunulmalıdır. AYM'ye yapılan başvurularda evrakta eksiklik bulunursa eksikliğin giderilmesi için 15 günü geçmemek üzere süre verilir; geçerli bir mazeret olmaksızın bu sürede eksiklik tamamlanmazsa başvurunun reddine karar verilir (6216 sayılı Kanun m. 47/6). AİHM'de ise başvuru formunun Mahkeme İçtüzüğünün 47. maddesindeki şartlara uygun doldurulmaması kural olarak başvurunun incelenmemesine yol açar; dört aylık süre bakımından da şartlara uygun formun gönderildiği tarih esas alınır.
Sıkça Sorulan Sorular
AYM ve AİHM aynı anda başvurulabilir mi?
Hayır. AİHM'ye başvurmadan önce iç hukuk yollarının tüketilmesi gerekir. Bu nedenle önce olağan kanun yolları (istinaf, temyiz), ardından Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu kullanılır; AYM kararından sonra şartları varsa AİHM'ye başvurulabilir.
Süreyi kaçırırsam ne olur?
AYM'ye bireysel başvuru süresi 30 gün, AİHM'ye başvuru süresi 4 aydır. Süre geçirildikten sonra yapılan başvurular kural olarak kabul edilemez bulunur. Ancak AYM bakımından, haklı bir mazeret nedeniyle süresinde başvuramayanlar, mazeretin kalktığı tarihten itibaren 15 gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte başvurabilir (6216 sayılı Kanun m. 47/5).
AYM başvurusu ne kadar sürer?
Davanın yoğunluğuna göre 1-3 yıl arası sürebilir. Acil hallerde tedbir kararı verilebilir.
AİHM kararı Türkiye'yi bağlar mı?
Evet. AİHS m. 46 uyarınca taraf devletler AİHM kararlarına uymakla yükümlüdür. Karar gereği yargılamanın yenilenmesi de talep edilebilir.
İlgili Diğer Hukuk Dalları
Bu konuda randevu talep edin
Formu doldurduğunuzda talebiniz, form hizmeti (Web3Forms) aracılığıyla büronun e-posta adresine iletilir. İlettiğiniz bilgiler, Avukatlık Kanunu'nun 36. maddesindeki sır saklama yükümlülüğü gözetilerek gizli tutulur.
İlgili Mevzuat ve Kaynaklar
Bu sayfadaki bilgiler aşağıdaki kaynaklara dayanılarak hazırlanmıştır. Mevzuat ve içtihat değişebileceğinden, güncel metin için kaynağa başvurulması önerilir. Son gözden geçirme: 11 Ekim 2026.
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.17, m.148
- 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m.45-50
- Anayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru Süreçleri — başvuru formu, başvuru yerleri, süre
- Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHM sitesindeki Türkçe çeviri) — m.2, m.3, m.35, m.41, m.46; 15 No.lu Protokol
Dosyanız hakkında bilgi mi istiyorsunuz?
Dosyanızın detayları konusunda görüşmek üzere randevu talep edebilirsiniz.
Randevu Talep EtBu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya uygulanması için avukata danışmanız önerilir.