İşten Çıkarıldım, Haklarım Neler? Kıdem, İhbar ve İşçilik Alacakları

Önce Feshin Türünü Anlayın

Hangi haklara sahip olduğunuz büyük ölçüde iş sözleşmesinin nasıl sona erdiğine bağlıdır. İşverenin sizi haklı bir neden olmadan çıkarması, işverenin geçerli bir nedene (örneğin işin gereklerine) dayanarak bildirimli fesih yapması ya da sizin sözleşmeyi haklı bir nedenle feshetmeniz farklı sonuçlar doğurur. Haklı nedenle ayrılmak hukuken "istifa" değil, işçinin haklı nedenle feshidir; bu ayrım kıdem tazminatı açısından önemlidir. Bu nedenle ilk adım, fesih bildiriminin içeriğini ve gerekçesini doğru değerlendirmektir.

İşten çıkarıldıysanız ilk adımlar

Aşağıdaki sıra, 4857 sayılı İş Kanunu (aşağıda İş Kanunu), 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun işten çıkarılan işçiyi ilgilendiren süre ve başvuru kurallarını özetler. Hangi adımın sizin için geçerli olduğu, sözleşmenin nasıl sona erdiğine ve işyerinizin özelliklerine göre değişir.

1. Fesih bildirimini ve tebliğ tarihini saklayın. İş sözleşmesinin feshi sonucunu doğuracak bildirimler her hâlde yazılı yapılır (İş Kanunu m.109). İş güvencesi kapsamındaki işçilerde işveren, fesih sebebini de açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır (m.19). İşe iade için öngörülen bir aylık süre, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren işler (m.20). İşten ayrılırken imzalamanız istenen ibranameye dikkat edin: işçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesi yazılı değilse, sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmeden yapılmışsa, alacağın türünü ve miktarını açıkça belirtmiyorsa ya da ödeme hak tutarına göre noksansız ve banka aracılığıyla yapılmamışsa kesin olarak hükümsüzdür; hakkın gerçek tutarda ödendiğini içermeyen ibra sözleşmeleri ve ödeme belgeleri ise içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir (Türk Borçlar Kanunu m.420).
2. Çalışma ve ödeme kayıtlarınızı toplayın. SGK hizmet dökümünüzü e-Devlet Kapısı'ndaki “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” hizmetinden alabilirsiniz. İşveren, işyerinde veya bankaya yaptığı ücret ödemelerinde ödemenin gününü ve dönemini, ücrete yapılan eklemeleri ve kesintileri ayrı ayrı gösteren bir ücret hesap pusulası vermek (İş Kanunu m.37), işten ayrılan işçiye de işinin çeşidini ve süresini gösteren bir çalışma belgesi vermek zorundadır (m.28). Bordrolarınızı ve ücretin yatırıldığı banka hesap dökümlerini de saklayın; ayrıntılı liste kıdem tazminatı sayfasındaki hazırlanabilecek belgeler bölümündedir.
3. İşe iade isteyecekseniz bir aylık süreyi kaçırmayın. Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde (işverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısı esas alınır) en az altı aylık kıdemi olan (yer altı işlerinde kıdem şartı aranmaz) ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin sözleşmesini fesheden işveren, geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır; işletmenin veya işyerinin bütününü sevk ve idare eden bazı işveren vekilleri bu güvencenin dışındadır (İş Kanunu m.18). Fesih bildiriminde sebep gösterilmediğini veya gösterilen sebebin geçerli olmadığını ileri süren işçi, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır; anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir (m.20). Diğer süreler işe iade sayfasındaki süreler tablosunda yer alır.
4. Alacaklarınız için önce arabulucuya başvurulur. Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılacak davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları bu kuralın dışındadır (7036 sayılı Kanun m.3/1, 3/3). Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna, arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde ise görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılır (m.3/5). Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (m.3/10). Anlaşma sağlanamazsa dava açan taraf, son tutanağın aslını veya arabulucu onaylı örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır (m.3/2); arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.3/17). Gaziantep Adliyesi'nin resmî telefon rehberinde Arabuluculuk Merkezi için dahili 4655 (müdür) ve 4653 (kalem) numaraları yer alır (19 Ekim 2026 kontrolü); adliye santrali ve diğer birimler için Gaziantep Adliyesi rehberindeki bürolar bölümüne bakılabilir.
5. Zamanaşımı sürelerini not edin. İş sözleşmesinden kaynaklanan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı (bildirim şartına uyulmadan yapılan fesihten doğan tazminat), kötüniyet tazminatı, eşit davranma ilkesine uyulmadan yapılan fesihten doğan tazminat ve yıllık izin ücretinde zamanaşımı beş yıldır (İş Kanunu ek m.3). Kullanılmayan yıllık izin ücretinin zamanaşımı, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren başlar (m.59). Ücret alacaklarında da zamanaşımı beş yıldır (m.32). Ek 3. madde 25 Ekim 2017'de yürürlüğe girmiştir ve bu tarihten sonra sona eren iş sözleşmelerine uygulanır (geçici m.8).
6. Tahmini tutarı görün. Kıdem ve ihbar tazminatının tahmini tutarını kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı hesaplayıcılarıyla görebilirsiniz; sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır, kesin tutar belgeler incelenerek belirlenir.

Bu bölümün dayanakları: 4857 sayılı İş Kanunu m.18, 19, 20, 28, 32, 37, 59, 109, ek m.3, geçici m.8; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3, 38; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.420; e-Devlet Kapısı, SGK Tescil ve Hizmet Dökümü; Gaziantep Adliyesi telefon rehberi. Kanun metinleri mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden okunmuştur. Son gözden geçirme: 19 Ekim 2026.

Kıdem Tazminatı

Kıdem tazminatı, belirli koşullarda işçiye çalıştığı her tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında ödenen tazminattır; bir yıldan artan süreler de oranlanarak eklenir. Hesapta son brüt ücrete düzenli olarak sağlanan para ve parayla ölçülebilen menfaatler de eklenir (giydirilmiş ücret) ve her tam yıl için ödenecek tutar yasal tavanı aşamaz. Genel olarak hak kazanmak için:

• Aynı işverene bağlı en az bir yıl çalışmış olmak,
• İş sözleşmesinin kıdeme hak kazandıran bir şekilde sona ermesi: işverenin, İş Kanunu m. 25/II'de sayılan ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri (örneğin hırsızlık, işverene sataşma ya da kanunda belirtilen sürelerde izinsiz ve haklı sebep olmaksızın işe gelmeme) dışındaki bir nedenle feshi; işçinin haklı nedenle feshi; muvazzaf askerlik; emeklilik (yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak için veya yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlayarak ayrılma); kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması ya da işçinin ölümü. İşveren sözleşmeyi sağlık sebebi veya zorlayıcı sebep gibi m. 25/II dışındaki bir haklı nedenle feshetse bile kıdem tazminatı doğar.

Tahmini tutarı görmek için kıdem tazminatı hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz. Hesaplama bilgilendirme amaçlıdır; kesin tutar dosya incelemesiyle belirlenir.

İhbar Tazminatı

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde taraflardan biri sözleşmeyi feshedecekse, diğer tarafa önceden bildirimde bulunması gerekir. Bu sürelere uyulmadan yapılan fesihte ihbar tazminatı doğar. İş Kanunu m. 17'ye göre bildirim süreleri çalışma süresine göre değişir:

• 6 aydan az çalışma: 2 hafta
• 6 ay – 1,5 yıl: 4 hafta
• 1,5 – 3 yıl: 6 hafta
• 3 yıldan fazla: 8 hafta

Tahmini hesap için ihbar tazminatı hesaplayıcısına bakabilirsiniz.

Diğer İşçilik Alacakları

Kıdem ve ihbarın yanında, koşullara göre şu alacaklar da gündeme gelebilir:

• Fazla mesai ücreti: Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için zamlı ücret.
• Yıllık izin ücreti: Kullandırılmayan yıllık izinlerin ücreti.
• Ulusal bayram ve genel tatil (UBGT) ücreti: Tatil günlerinde çalışılmışsa.
• Hafta tatili ücreti ve ödenmemiş maaşlar.

İşe İade Davası

İş güvencesi kapsamındaki işçiler, geçerli bir nedene dayanmayan fesihlere karşı işe iade talep edebilir. Bunun için kural olarak işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması (işverenin aynı işkolundaki işyerleri birlikte sayılır), en az altı aylık kıdem ve belirsiz süreli iş sözleşmesi gerekir; işletmenin veya işyerinin bütününü yöneten bazı işveren vekilleri bu güvenceden yararlanamaz. Süreler kısadır: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır (İş Kanunu m. 18 ve m. 20).

Dava Öncesi Zorunlu Arabuluculuk

İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde, dava açılmadan önce arabulucuya başvuru kural olarak zorunludur (dava şartı arabuluculuk). Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa süreç hızlı biter; anlaşma olmazsa dava yoluna gidilir. Ayrıntılı bilgi için iş hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İlgili İçerikler